Tóm tắt nhanh
- Khảo sát Pew thực hiện trên 42.151 người trưởng thành tại 37 quốc gia.
- Tại 34 quốc gia, nhiều người dự báo AI làm giảm việc làm trong 20 năm tới.
- Tâm lý công chúng vẫn đan xen: vừa kỳ vọng tiện ích, vừa lo ngại rủi ro xã hội.
Báo cáo khảo sát diện rộng do Trung tâm Nghiên cứu Pew (Pew Research Center) công bố cho thấy nỗi bất an về làn sóng trí tuệ nhân tạo đang lan rộng trên quy mô toàn cầu. Trái ngược với những viễn cảnh lạc quan được các tập đoàn công nghệ quảng bá, phần lớn người dân tại các quốc gia được khảo sát nhận định AI sẽ dẫn tới tình trạng cắt giảm việc làm và đào sâu hố ngăn cách giàu nghèo trong hai thập kỷ tới.
Cuộc khảo sát được tiến hành trên 42.151 người trưởng thành tại 37 quốc gia, diễn ra từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2026. Kết quả phản ánh rõ nét sự phân hóa quan điểm giữa các nhóm thu nhập quốc gia, độ tuổi và mức độ tiếp cận công nghệ.
Nỗi lo mất việc làm áp đảo tại các nền kinh tế phát triển
Tại 34 trên tổng số 37 quốc gia tham gia khảo sát, người dân có xu hướng tin rằng trí tuệ nhân tạo sẽ khiến việc làm sụt giảm nhiều hơn là tạo thêm cơ hội nghề nghiệp mới trong vòng 20 năm tới. Mức độ lo ngại ghi nhận cao nhất ở các nền kinh tế có thu nhập bình quân đầu người cao.
Cụ thể, tại Hàn Quốc và Úc, có tới 76% người được hỏi nhận định AI sẽ tước đi việc làm của con người. Tại Mỹ, tỷ lệ này đạt mức 71%, tăng thêm 7 điểm phần trăm so với khảo sát tương tự được thực hiện cách đây hai năm. Mức độ hoài nghi gia tăng trong bối cảnh nhiều nhà lãnh đạo công nghệ, bao gồm CEO Dario Amodei của Anthropic, từng cảnh báo các hệ thống tự động hóa có thể xóa sổ phần lớn các vị trí văn phòng khởi điểm trong tương lai gần.
Ngược lại, tại các quốc gia có thu nhập trung bình như Indonesia, Ấn Độ hay Nigeria, khoảng một phần năm đến bốn phần mười người dân cho biết họ chưa thực sự chắc chắn về mức độ tác động của AI đối với thị trường lao động trong nước. Tuy nhiên, trong nhóm người có trình độ học vấn cao và thu nhập khá tại các nước này, mối lo ngại về thất nghiệp do công nghệ vẫn chiếm ưu thế rõ rệt.
Người trẻ ngày càng bất an trước làn sóng tự động hóa
Khảo sát của Pew chỉ ra một sự chuyển dịch tâm lý đáng chú ý ở nhóm dân số trẻ tuổi (từ 18 đến 34 tuổi) – lực lượng vốn thường được xem là nhóm đón nhận công nghệ cởi mở và nhanh nhạy nhất.
Tại nhiều quốc gia phát triển như Canada, Pháp, Singapore, Thụy Điển và Mỹ, mức độ lo âu về nguy cơ mất việc do AI ở nhóm 18–34 tuổi hiện đã ngang bằng, thậm chí vượt qua nhóm người từ 50 tuổi trở lên. Điển hình tại Mỹ, tỷ lệ người trẻ cảm thấy lo lắng nhiều hơn hào hứng trước AI đã nhảy vọt từ 40% vào năm 2024 lên 55% trong năm 2026. Khoảng cách tâm lý giữa hai thế hệ tại Thụy Điển gần như bị xóa nhòa khi giới trẻ chứng kiến các công cụ AI bắt đầu đảm nhiệm trực tiếp các công việc thiết kế, viết mã và phân tích dữ liệu.
Bên cạnh thị trường lao động, tác động của AI đối với bất bình đẳng kinh tế cũng là vấn đề nhận được sự đồng thuận lớn. Phần lớn người tham gia khảo sát cho rằng AI sẽ nới rộng khoảng cách giữa người giàu và người nghèo thay vì thu hẹp nó. Tại Mỹ, 56% người dưới 35 tuổi tin rằng AI sẽ đào sâu chênh lệch giàu nghèo, so với 38% ở nhóm người trên 50 tuổi.
Tâm lý đan xen giữa kỳ vọng và hoài nghi
Mặc dù nỗi lo về kinh tế và công ăn việc làm hiện diện rõ rệt, thái độ chung của công chúng đối với AI không hoàn toàn rơi vào trạng thái tiêu cực cực đoan.
Tính trung vị trên toàn bộ 37 quốc gia, 41% người được hỏi bày tỏ trạng thái cảm xúc cân bằng: họ vừa hào hứng với những tiện ích mới, vừa e ngại trước các rủi ro xã hội mà AI mang lại. Trong khi đó, 37% nghiêng hẳn về trạng thái lo lắng và chỉ có 13% hoàn toàn hào hứng đón nhận. Đáng chú ý, Israel là quốc gia duy nhất ghi nhận tỷ lệ người hào hứng cao hơn tỷ lệ người lo ngại.
Sự phân hóa này cho thấy xã hội toàn cầu đang bước vào giai đoạn nhìn nhận công nghệ một cách thực tế hơn. Thay vì chỉ bị cuốn theo những lời hứa hẹn về năng suất, người dân và lực lượng lao động bắt đầu đặt câu hỏi trực tiếp về vị trí của con người, sự an toàn nghề nghiệp và trách nhiệm điều tiết của các nhà hoạch định chính sách trước làn sóng tự động hóa.
THEO DÕI CÁC KÊNH CỦA TEKCAFE
- Website: TekCafe.vn
- Fanpage Facebook: facebook.com/tekcafeteam
- YouTube: youtube.com/c/TekCafeTeam
BÀI VIẾT MỚI NHẤT
- Mở hộp trên tay POCO F9 Ultra: Màu Đỏ Cherry rất sang, loa Bose, màn 6.9 inch 185 Hz, pin 8,050 mAh
- Razer ra mắt Tartarus V2 Pro với cần analog TMR và switch Rapid Trigger
- Proton VPN có ứng dụng native cho Fire TV Stick chạy Vega OS
- Philips Evnia 34M2C8600P dùng tấm nền QD-OLED Gen 5, tần số quét 280Hz
- The Blood of Dawnwalker sẽ có New Game Plus, nhưng chưa chốt ngày ra mắt
