California ban hành luật phạt doanh nghiệp robotaxi cản trở xe cứu hộ

Áp lực pháp lý sau chuỗi sự cố tê liệt trên đường phố

Việc California thông qua dự luật SB 1246 đánh dấu bước ngoặt trong cách quản lý dịch vụ taxi tự hành thương mại. Trong hai năm qua, các đô thị lớn như San Francisco đã trở thành bãi thử nghiệm quy mô lớn của các hãng công nghệ, song cũng ghi nhận hàng loạt tình huống xe tự lái đứng hình giữa giao lộ, gây ùn tắc và cản trở lực lượng cứu hỏa lẫn xe cứu thương.

Theo tài liệu từ văn phòng Thượng nghị sĩ bang Dave Cortese, vào tháng 12/2025, một sự cố mất điện diện rộng tại San Francisco đã khiến khoảng 1.500 xe tự hành Waymo đồng loạt ngừng hoạt động giữa đường. Lực lượng cứu nạn khi đó phải chờ qua tổng đài hỗ trợ tới 53 phút mới nhận được phản hồi kỹ thuật. Tiếp đó, vào dịp lễ tháng 7/2026, nhiều xe tự lái tiếp tục bị mắc kẹt và cạn pin tại các tuyến phố đông đúc, buộc cơ quan chức năng phải tìm cách can thiệp thủ công.

Cơ quan An toàn Giao thông Cao tốc Quốc gia Mỹ (NHTSA) từng nhiều lần khuyến cáo ngành công nghiệp xe tự hành cần khắc phục tình trạng phương tiện can thiệp vào lộ trình làm nhiệm vụ của cảnh sát và nhân viên cứu hộ. Luật mới tại California chuyển hóa những cảnh báo kỹ thuật này thành nghĩa vụ pháp lý mang tính cưỡng chế.

Quy định siết chặt phản ứng tại chỗ và quyền can thiệp của địa phương

Trọng tâm của SB 1246 là xóa bỏ kẽ hở điều hành từ xa vốn khiến lực lượng phản ứng nhanh tại hiện trường rơi vào thế bị động. Trước đây, khi một chiếc xe tự hành gặp lỗi và dừng giữa làn đường khẩn cấp, cảnh sát hay lính cứu hỏa địa phương thường chỉ có thể gọi điện cho trung tâm điều hành của hãng ở một tiểu bang khác.

Đạo luật mới đặt ra các tiêu chuẩn vận hành cụ thể trước ngày 1/7/2028:

• Bố trí kỹ thuật viên tại chỗ (local incident technicians): Doanh nghiệp bắt buộc phải duy trì đội ngũ kỹ thuật viên có mặt tại địa bàn để trực tiếp di dời hoặc xử lý phương tiện khi xảy ra tai nạn, va chạm hoặc xe gây cản trở giao thông.
• Giám sát nhân sự từ xa: Bất kỳ nhân viên nào có quyền can thiệp điều khiển phương tiện từ xa đều phải sinh sống tại Mỹ và sở hữu giấy phép lái xe hợp lệ do cơ quan chức năng Mỹ cấp.
• Thông báo tức thời khi mất kết nối diện rộng: Khi phát sinh sự cố phần mềm hoặc mất điện làm gián đoạn hệ thống trên quy mô lớn, nhà vận hành phải chủ động chia sẻ vị trí và trạng thái của toàn bộ xe bị ảnh hưởng cho chính quyền địa phương.
• Chế tài vi phạm sau mốc 30 phút: Nếu xe tự hành cản trở hoạt động của lực lượng ứng cứu khẩn cấp quá 30 phút kể từ thời điểm nhận được yêu cầu hỗ trợ, chính quyền địa phương có quyền áp dụng các biện pháp xử phạt theo quy định.

Thách thức thực thi và bài toán vận hành của dịch vụ xe tự hành

Mốc thời gian 30 phút tạo ra một thước đo rõ ràng về trách nhiệm pháp lý, thay vì các cam kết phản hồi chung chung từ phía doanh nghiệp. Dẫu vậy, hiệu quả thực tế của quy định này vẫn phụ thuộc vào bộ tiêu chuẩn chi tiết mà Cục Quản lý Phương tiện Cơ giới California (DMV) phải hoàn thiện trước thời điểm luật có hiệu lực năm 2028.

Đối với các công ty phát triển xe tự hành, việc duy trì mạng lưới kỹ thuật viên túc trực 24/7 trên khắp các thành phố triển khai dịch vụ sẽ làm tăng đáng kể chi phí hạ tầng và nhân sự. Dù vậy, đây là mức thỏa hiệp cần thiết để phương tiện không người lái tiếp tục được cấp phép hoạt động trong các khu đô thị phức tạp. Sự cân bằng giữa tiến độ thử nghiệm công nghệ tự lái và yêu cầu an sinh công cộng cho thấy giai đoạn thả lỏng cho xe tự hành tại các trung tâm công nghệ đang dần khép lại.

Nguồn tham khảo: Văn phòng Thượng nghị sĩ Dave Cortese, Engadget, Gizmodo