Xbox muốn IP mới sống lâu, nhưng ai sẽ có thời gian để làm?

Một thương hiệu game lâu năm thường bắt đầu bằng một dự án chưa ai biết có bán được hay không. Xbox muốn có thêm những thương hiệu như vậy, nhưng đang thu hẹp chính các đội ngũ có khả năng thử nghiệm. Mâu thuẫn đáng bàn nằm ở cách phân bổ tiền và thời gian phát triển, hơn là ở câu nói gây chú ý rằng hãng sẽ không thể tồn tại nếu chỉ dựa vào quá khứ.

Trong phần phát biểu được tường thuật từ cuộc họp toàn công ty tuần trước, CEO Xbox Asha Sharma vừa khẳng định sẽ hậu thuẫn các thương hiệu mạnh nhất, vừa muốn tiếp tục tạo IP mới bền vững. IP ở đây là tài sản trí tuệ của game, thường được dùng để chỉ một thương hiệu với thế giới, nhân vật hoặc ý tưởng riêng. Thông điệp này xuất phát từ bản phiên âm cuộc họp nội bộ, không phải một thông cáo công khai của Microsoft.

Thương hiệu cũ có thể nuôi ý tưởng mới, nếu tiền thực sự được dành lại

Ưu tiên game có tên tuổi và đầu tư IP mới không nhất thiết mâu thuẫn. Một thương hiệu quen thuộc có thể giúp nhà phát hành duy trì hoạt động trong lúc dự án mới còn thử nghiệm. Vấn đề là doanh thu đó được tái đầu tư vào đâu, và đội ngũ làm game mới được phép đi bao xa trước khi phải chứng minh khả năng sinh lời.

Trong cuộc họp, Sharma bày tỏ mong muốn những game tốt của Xbox trở thành các thương hiệu toàn cầu trị giá hàng tỷ USD. Đó là mục tiêu kinh doanh, không phải doanh thu đã đạt được của mọi game. Bà cũng muốn Xbox tiếp tục tạo IP mới có sức sống lâu dài và tiếp cận nhóm người chơi mới. Lời cảnh báo được hiểu đúng là: Xbox không thể tồn tại nếu chỉ dựa vào quá khứ. Nó không có nghĩa hãng sắp ngừng làm phần tiếp theo hay làm lại những game cũ.

Sự khác biệt ấy quan trọng. Game mới trong một series quen thuộc vẫn có thể đổi mới cách chơi, nhưng thường tiếp cận người mua bằng một cái tên đã có sẵn sức hút. Một IP hoàn toàn mới phải thuyết phục người chơi quan tâm từ đầu. Đầu tư vào loại thứ hai giúp nhà phát hành tìm thêm khán giả, thay vì chỉ tìm cách bán tiếp cho cùng một nhóm người.

Clockwork Revolution của inXile là một trường hợp cụ thể để theo dõi trong hướng đi này. Đây là dự án mới được nhắc đến bên cạnh các thương hiệu quen thuộc của Xbox. Tuy nhiên, một game có ý tưởng khác biệt chưa đồng nghĩa nó sẽ trở thành series lâu năm. Để đi từ một sản phẩm mới đến thương hiệu bền vững, Xbox cần cả việc hoàn thành game lẫn khả năng duy trì đội ngũ và phát triển ý tưởng sau đó.

Vì thế, tiêu chí tỷ đô nên được đặt ở cấp danh mục đầu tư, thay vì trở thành điều kiện sống còn ngay từ lúc một ý tưởng ra đời. Nếu dự án nào cũng phải hứa hẹn quy mô toàn cầu trước khi được thử, những ý tưởng nhắm đến nhóm người chơi nhỏ hơn có thể khó nhận tài trợ. Đây là rủi ro của cách đặt mục tiêu, chưa phải bằng chứng rằng Xbox đã áp một quy tắc như vậy cho mọi studio.

Cắt giảm đội ngũ khiến lời hứa sáng tạo khó thuyết phục hơn

Rủi ro lớn nhất của việc thu hẹp studio là mất năng lực phát triển tích lũy, chứ không chỉ giảm số game đang làm. Một đội ngũ biết phối hợp giữa thiết kế và công nghệ không thể được thay thế ngay bằng việc cấp tiền cho một dự án khác. Nếu nhân sự phân tán, nhà phát hành có thể tiết kiệm chi phí trước mắt nhưng khó bắt đầu ý tưởng mới nhanh như mong muốn.

GamesRadar+ ghi nhận kế hoạch cắt giảm 3.200 nhân sự được công bố từ đầu tháng 7 và dự kiến hoàn tất trước khi kết thúc năm tài chính. Con số này nói về kế hoạch cắt giảm, không có nghĩa toàn bộ đã xảy ra cùng một ngày. Compulsion Games, Undead Labs và Double Fine đã chuyển sang hoạt động độc lập. Với các studio này, rời Xbox cũng không đồng nghĩa đóng cửa hay chấm dứt sáng tạo.

Dù vậy, sự thay đổi vẫn có ý nghĩa với Microsoft Gaming. Một studio tiếp tục tồn tại độc lập có thể làm game mới, nhưng Xbox không còn kiểm soát và đầu tư trực tiếp cho nó theo cùng cơ chế sở hữu trước đây. Hãng có thể chọn hợp tác xuất bản thay vì duy trì studio nội bộ. Cách làm ấy chỉ hỗ trợ sáng tạo nếu hợp đồng thực sự cho đội ngũ đủ nguồn lực và quyền phát triển, không phải vì trên danh nghĩa studio đã được tự do hơn.

Các dự án bị hủy cho thấy một mặt khác của bài toán. Everwild và Project Blackbird đã bị dừng; Project Mara, dự án kinh dị thử nghiệm của Ninja Theory, cũng bị hủy. Không thể từ đó kết luận mọi dự án đều đáng lẽ phải được giữ lại: nhà phát hành vẫn cần dừng game không còn khả thi. Nhưng những trường hợp này khiến lời kêu gọi can đảm làm IP mới phải đi kèm bằng chứng về cách đánh giá và bảo vệ dự án đang phát triển.

Không có cơ sở để quy mọi quyết định trên thành mệnh lệnh cá nhân của Sharma. Điều có thể đánh giá là khoảng cách giữa định hướng lãnh đạo đang nêu và kết quả tái cấu trúc mà người chơi nhìn thấy. Một lời hứa đầu tư mới sẽ khó thuyết phục nếu những đội ngũ còn lại không biết họ có đủ thời gian hoàn thành công việc hay không.

Cũng cần tách việc hủy game khỏi chất lượng của một ý tưởng mới. Khi chỉ những dự án mang thương hiệu quen thuộc dễ được duyệt hơn, danh mục có thể an toàn về tên tuổi nhưng hẹp về trải nghiệm. Ngược lại, giữ mọi dự án thử nghiệm bằng mọi giá cũng không phải giải pháp. Xbox cần một cơ chế cho phép thử ở quy mô phù hợp, rồi quyết định tăng đầu tư dựa trên chất lượng sản phẩm đang hình thành. Lòng can đảm của nhà phát triển khó tạo ra game hoàn chỉnh nếu bên cấp vốn không chấp nhận rủi ro cùng họ.

Người chơi Việt Nam nên chờ game cụ thể, không mua theo lời hứa

Với người chơi tại Việt Nam, một tuyên bố về chiến lược IP chưa đủ để quyết định đổi máy hay trả trước dịch vụ game. Điều hữu ích hơn là kiểm tra tựa game mình muốn chơi có được phát hành trên thiết bị đang dùng, và nó đã có lịch ra mắt đáng tin cậy hay chưa. Phát biểu trong một cuộc họp nội bộ không bảo đảm nền tảng phát hành hoặc quyền truy cập của từng game.

Nếu đang dùng Xbox, người chơi nên đánh giá giá trị của máy bằng thư viện hiện có và những game đã xác định sẽ chơi. Nếu đang chơi trên PC, cũng không nên mặc định mọi IP Xbox mới đều sẽ đến PC hay vào gói thuê bao đang dùng. Những chi tiết đó phải được công bố cho từng sản phẩm. Chuyển từ lời hứa ở cấp tập đoàn sang điều kiện sử dụng cụ thể giúp tránh trả tiền cho một tương lai còn chưa rõ.

Điểm cần theo dõi tiếp là sự đa dạng của các game thực sự được hoàn thành. Một phần tiếp theo có thể rất hay và vẫn đáng mua, nhưng nó không thay thế hoàn toàn nhu cầu khám phá một thế giới mới. Với người dùng dịch vụ thuê bao thích thử nhiều thể loại, danh mục chỉ xoay quanh vài thương hiệu quen thuộc có thể kém hấp dẫn dù từng game riêng lẻ vẫn có chất lượng.

Điều đó chưa cho phép kết luận Xbox sẽ ngừng sáng tạo. Clockwork Revolution vẫn là một dự án để kiểm chứng, còn hình thức hợp tác với studio ngoài cũng có thể đem lại IP mới. Câu hỏi đúng hơn là Xbox có duy trì được nhiều con đường làm game mới, hay chỉ đặt kỳ vọng vào một số dự án lớn rồi dùng chúng làm bằng chứng cho toàn bộ chiến lược.

Lời cảnh báo của Sharma có lý ở chỗ thương hiệu cũ không tự bảo đảm tương lai. Nhưng muốn có IP sống lâu, Xbox trước hết phải cho một ý tưởng mới cơ hội sống đến ngày phát hành. Người chơi nên chờ bằng chứng đó trong game hoàn chỉnh và sự ổn định của đội ngũ phía sau, thay vì coi phát biểu này là lý do để chi tiền ngay.

Nguồn tham khảo: Windows Central, Eurogamer, GamesRadar+