Biến màn hình ESP32 thành máy dò camera và thiết bị theo dõi quanh bạn

Một bo mạch ESP32 giá thấp có thể biến thành máy quét cầm tay tìm các dấu hiệu vô tuyến thường gắn với camera giám sát, kính ghi hình hay thiết bị theo dõi. SquachWatch-CYD làm việc đó bằng cách nghe thụ động Wi-Fi và Bluetooth, thay vì dựa vào bản đồ vị trí do cộng đồng cập nhật.

Máy dò nghe tín hiệu vô tuyến, không xác nhận thiết bị bằng hình ảnh

SquachWatch-CYD chạy trên Cheap Yellow Display (CYD) 2,8 inch, mã ESP32-2432S028R. Bo mạch có màn hình TFT độ phân giải 320 × 240, cảm ứng điện trở, khe microSD và đèn RGB; firmware quét băng tần 2,4 GHz khi được cấp nguồn USB, không cần máy tính hay kết nối vào mạng Wi-Fi để hoạt động.

Cơ chế này tạo khác biệt so với ứng dụng bản đồ camera trên điện thoại: điện thoại thường cho biết một camera từng được người khác báo ở đâu, còn thiết bị này dò các tín hiệu đang phát gần vị trí của người dùng. Vì việc quét diễn ra thụ động, nó không cần gửi tọa độ lên máy chủ để tìm một điểm trên bản đồ. Đổi lại, nó không nhìn thấy camera chỉ dựa trên dây, thiết bị không phát tín hiệu, hay camera nằm ngoài phạm vi thu sóng.

Firmware tìm các mẫu nhận diện trong Wi-Fi và Bluetooth, chẳng hạn tên phát sóng, mã nhà sản xuất hoặc định dạng dữ liệu quảng bá. Dự án liệt kê 17 nhóm phát hiện, gồm camera Flock Safety, thiết bị Axon, kính Ray-Ban Meta, AirTag và các bộ theo dõi khác, drone phát Remote ID, một số đầu đọc thẻ và phần cứng pentest. Đây là nhận diện dấu hiệu vô tuyến, không phải xác minh bằng cảm biến hình ảnh.

Thang tin cậy giúp hạn chế cảnh báo nhầm từ linh kiện phổ thông

Điểm yếu của cách dò chữ ký là cùng một thành phần vô tuyến có thể xuất hiện trong nhiều thiết bị khác nhau. Tài liệu SquachWatch ghi 97 dấu hiệu phần cứng: 33 mức High, 4 Medium và 60 Low. Trong nhóm dấu hiệu liên quan Flock, chỉ một trong 49 tiền tố Wi-Fi được đăng ký cho Flock Safety; nhiều tiền tố còn lại thuộc về nhà sản xuất chip và module phổ biến như Espressif, Liteon hay Silicon Labs.

Vì vậy, một bo mạch phát triển ESP32 bình thường cũng có thể khớp dấu hiệu mức thấp. Người dùng có thể đặt ALERT FILTER ở High Only để chỉ cho những nhận diện có độ tin cậy cao hơn chiếm màn hình; các mục thấp hơn vẫn có thể xuất hiện trong nhật ký, tùy thiết lập. Mức High cũng không phải lời khẳng định tuyệt đối về danh tính thiết bị, nhưng cách phân cấp minh bạch hơn một cảnh báo nhị phân kiểu “có camera/không có camera”.

Dự án từng loại một tiền tố bị gán nhầm cho hãng camera sau khi đối chiếu đăng ký IEEE cho thấy nó thuộc Sonos. Đây là ví dụ thực tế về rủi ro của cơ sở dữ liệu chữ ký: dữ liệu sai có thể khiến người dùng nghi ngờ cả thiết bị không liên quan. Khi thấy cảnh báo, nên xem loại nhận diện và mức tin cậy như manh mối để kiểm tra thêm, không coi màn hình nhỏ là bằng chứng đủ để kết luận có hoạt động giám sát.

Nạp firmware qua trình duyệt giảm rào cản cho người mới

SquachWatch cung cấp web flasher tại squachwatch.com. Người dùng chọn đúng mẫu bo mạch, kết nối nó với máy tính và chạy trình cài đặt trong trình duyệt máy tính tương thích; tài liệu dự án nêu Firefox, Chrome, Edge và Brave. Cách này không đòi cài PlatformIO hay biên dịch mã nguồn. Người muốn tự xây dựng firmware vẫn có thể dùng PlatformIO và kho mã nguồn của dự án.

CYD 2,8 inch được tài liệu dự án định giá khoảng 15 USD, nhưng đó là giá tham khảo quốc tế, không phải báo giá tại Việt Nam. Bo mạch thuộc nhóm linh kiện DIY, thường phải tìm qua sàn thương mại điện tử hoặc nhà bán linh kiện; cần kiểm tra đúng mã ESP32-2432S028R và loại màn hình trước khi mua vì tài liệu lưu ý các lô có thể dùng ST7789 hoặc ILI9341. Chọn sai cấu hình màn hình có thể khiến thiết bị lên nguồn nhưng hiển thị trắng cho tới khi chọn đúng cấu hình trong flasher.

SquachWatch hợp làm công cụ khám phá, không thay thế quy trình xác minh

Ưu thế của CYD là gọn và có thể chạy độc lập, nhưng khả năng dò phụ thuộc vào thiết bị mục tiêu có phát ra dấu hiệu mà firmware biết hay không. Không phát hiện được tín hiệu không chứng minh khu vực không có camera; phát hiện một dấu hiệu mức thấp cũng không chứng minh đó là camera. Đây là giới hạn cần nhớ nếu dùng thiết bị để đánh giá quyền riêng tư ở nơi công cộng.

SquachMesh còn cho phép các bo mạch SquachWatch trao đổi cảnh báo bằng broadcast mà không tạo kết nối trực tiếp. Tính năng này mở rộng thông tin giữa những người dùng ở gần, nhưng đồng thời khiến việc cân nhắc quyền riêng tư quan trọng hơn: tài liệu dự án cho biết chế độ truyền có thể phát một định danh cố định, vì vậy người dùng phải chủ động bật sau khi đọc cảnh báo trên thiết bị.

Với người thích tự lắp ráp và muốn tìm hiểu cách tín hiệu Wi-Fi/Bluetooth để lộ dấu vết thiết bị, CYD là một nền tảng thử nghiệm dễ tiếp cận hơn việc dựng môi trường phát triển ESP32 từ đầu. Còn nếu mục tiêu là xác định chắc chắn một camera cụ thể hoặc lập bản đồ chính xác, máy dò này không thay thế việc kiểm tra tại chỗ và xác minh độc lập.

Nguồn tham khảo: SquachWatch-CYD trên GitHub · SquachWatch FAQ · XDA Developers