Tóm tắt nhanh
- Năm trình soạn thảo thay thế VS Code gồm Kate, Devin Desktop, Cursor, Neovim và Zed, mỗi cái nhắm một kiểu người dùng khác nhau: sửa file nhẹ, giao việc cho AI agent, lập trình có AI hỗ trợ, thao tác thuần bàn phím và ưu tiên tốc độ.
- Zed là cái cân bằng nhất vì viết bằng Rust, không chạy trên Electron, lại có sẵn Git, LSP, terminal, AI và cộng tác nhiều người.
- Zed Industries công bố độ trễ gõ phím dưới 10ms và mức RAM khoảng 600MB, trong khi VS Code cài nhiều tiện ích có thể ngốn 3-4GB trở lên; đây là số liệu của chính hãng.
- Cả năm công cụ đều dùng được miễn phí hoặc có bản miễn phí trên Windows, macOS, Linux, nên lập trình viên Việt Nam có thể thử ngay mà không tốn tiền.
VS Code vẫn là lựa chọn mặc định của phần lớn lập trình viên, nhưng năm cái tên Kate, Devin Desktop, Cursor, Neovim và Zed cho thấy việc soạn code hiện nay đã tách thành nhiều hướng khác hẳn nhau, từ trình soạn thảo văn bản truyền thống cho đến môi trường giao trọn công việc cho AI agent.
Kate hợp với người chỉ cần sửa file nhanh, không cần cả một IDE
Kate là trình soạn thảo giữ đúng tinh thần soạn thảo văn bản: giao diện gọn, tô màu cú pháp cho nhiều ngôn ngữ, chia đôi màn hình để mở hai file cạnh nhau mà không phải nhảy qua lại giữa các tab. Terminal tích hợp, tính năng lưu phiên làm việc và công cụ tìm kiếm, thay thế trong file lớn giúp nó đủ dùng cho công việc hằng ngày.
Giới hạn của Kate cũng nằm ở chính chỗ đó. Nó vẫn là trình soạn thảo kiểu truyền thống, chưa có cảm giác của một môi trường phát triển hiện đại với AI hay cộng tác. Ai cần mở nhanh một file cấu hình, chỉnh vài dòng script hay đọc code trên máy yếu sẽ thấy vừa vặn; ai muốn làm cả dự án lớn thì sớm muộn cũng phải tìm thứ gì đó nhiều chức năng hơn.
Devin Desktop thực chất là không gian làm việc cho AI agent, không phải trình soạn thảo thuần túy
Devin Desktop đưa năng lực kỹ sư phần mềm AI của Devin vào ứng dụng máy tính. Thay vì xin gợi ý từng dòng code, người dùng giao nguyên một tác vụ, mô tả yêu cầu dự án và để agent tự làm một phần việc triển khai. Cách làm này có ích khi phải khám phá một codebase lạ hoặc xử lý khối lượng việc lặp lại.
Cái giá là người dùng vẫn phải đọc kỹ kết quả và đối chiếu với yêu cầu ban đầu, vì agent làm sai thì người chịu trách nhiệm vẫn là mình. Vì vậy Devin Desktop nên được xếp vào nhóm công cụ quản lý AI hơn là nhóm trình soạn thảo: nó thay đổi cách phân chia công việc giữa người và máy, còn trải nghiệm gõ code truyền thống không phải trọng tâm.
Cursor dành cho người muốn AI đi sâu vào code mà vẫn giữ giao diện quen thuộc
Cursor giữ bố cục gần với VS Code nên không mất công làm quen lại. Điểm khác nằm ở việc hỏi đáp về code, tạo thay đổi và thao tác trên nhiều file bằng ngôn ngữ tự nhiên. Khả năng hiểu toàn bộ codebase là phần đáng giá nhất: thay vì tự giải thích từng file, từng hàm, người dùng chỉ cần nhờ nó cho biết các phần của dự án liên kết với nhau ra sao. Chế độ sửa trực tiếp trong dòng code giúp tinh chỉnh mà không phải rời khỏi mạch làm việc.
Đổi lại, AI là trung tâm của Cursor, nên muốn khai thác hết thì phải chấp nhận dựa vào AI xuyên suốt quá trình viết code. Với người chỉ thỉnh thoảng cần AI, đó là một sự ràng buộc chứ không phải ưu điểm.
Neovim thưởng cho người chịu bỏ thời gian học và cấu hình
Neovim dùng hệ thống soạn thảo theo chế độ, điều khiển gần như hoàn toàn bằng bàn phím: di chuyển giữa các file, chọn văn bản và sửa code mà không cần với tay lấy chuột. Khi đã quen lệnh, những thao tác thường ngày nhanh lên thấy rõ. Người dùng có thể tùy biến bằng Lua, thêm plugin theo quy trình riêng, đồng thời có hỗ trợ language server để điều hướng code và báo lỗi, cộng thêm terminal tích hợp.
Điểm trừ lớn nhất là đường cong học tập. Neovim đòi hỏi nhiều công sức thiết lập và kiên nhẫn hơn hẳn các trình soạn thảo đồ họa, nên nó hợp với người coi việc tinh chỉnh công cụ là một phần của nghề hơn là với người cần một thứ chạy được ngay sau khi cài.
Zed thắng vì kiến trúc: bỏ Electron, đổi lấy tốc độ và bộ công cụ có sẵn
Trong năm cái tên, Zed là cái duy nhất vừa nhẹ vừa không ép người dùng phải tự lắp ráp quy trình từ đầu. Điều khác biệt nằm ở nền tảng: Zed được viết bằng Rust với cách vẽ giao diện nguyên bản, không chạy trên Electron như VS Code. Chuyển file, duyệt dự án và làm việc trên nhiều khung nhìn đều mượt, còn giao diện gọn giữ sự chú ý ở phần code thay vì bị bao quanh bởi quá nhiều bảng điều khiển và menu.
Về số liệu, Zed Industries công bố ứng dụng khởi động dưới 1 giây, độ trễ gõ phím dưới 10ms và dùng khoảng 600MB RAM. Cũng theo trang so sánh của hãng, VS Code vẫn chạy tốt khi mới cài nhưng chậm đi khi gắn nhiều tiện ích, và có thể chiếm từ 3 đến 4GB RAM trở lên. Đây là con số do chính Zed đưa ra, đo trong điều kiện VS Code có nhiều extension hoạt động trên dự án lớn, nên không nên đọc thành “Zed luôn nhẹ hơn VS Code gấp nhiều lần” trên mọi máy.
| Tiêu chí | Zed | VS Code |
|---|---|---|
| Nền tảng | Ứng dụng nguyên bản viết bằng Rust | Dựa trên Electron |
| Khởi động / độ trễ gõ | Dưới 1 giây / dưới 10ms (hãng công bố) | Không có số công bố tương ứng trong trang so sánh |
| RAM | Khoảng 600MB | 3-4GB trở lên khi cài nhiều tiện ích |
| Tiện ích mở rộng | Danh mục chọn lọc, tối giản | Hơn 10.000 tiện ích |
| Cộng tác | Multiplayer tích hợp sẵn | Live Share, cần thiết lập hoặc cài thêm |
| AI | Tích hợp sẵn, nhiều nhà cung cấp (Claude, OpenAI, Google) | Chủ yếu qua tiện ích như GitHub Copilot |
Số liệu: Zed Industries (trang so sánh Zed và VS Code, cập nhật 1/5/2026).
Bộ tính năng có sẵn mới là lý do khiến Zed đáng thử hơn một trình soạn thảo nhanh đơn thuần. Git tích hợp cho phép xem thay đổi và so sánh bản sửa ngay trong trình soạn thảo, language server mang lại gợi ý code, chẩn đoán lỗi và điều hướng quen thuộc, terminal nằm ngay bên trong. Phần AI hỗ trợ sửa trực tiếp và trò chuyện, cho phép nối với nhiều nhà cung cấp mô hình, còn tính năng cộng tác thời gian thực cho nhiều người cùng làm trong một không gian chung.
Người dùng Việt Nam nên chọn theo thói quen làm việc, và đừng vội bỏ VS Code
Cả năm công cụ đều có bản miễn phí hoặc mã nguồn mở trên Windows, macOS và Linux, lập trình viên trong nước có thể tải và thử trực tiếp qua internet, không cần mua gì. Nhóm thích gọn nhẹ và ít phải cấu hình nên thử Zed trước; nhóm đã quen giao diện VS Code nhưng muốn AI mạnh hơn nên nhìn sang Cursor; người sẵn sàng bỏ thời gian học phím tắt sẽ thấy Neovim đáng công; còn Kate vẫn là lựa chọn an toàn cho việc sửa file nhẹ.
Có một điều Zed chưa làm được là thay thế hệ sinh thái hơn 10.000 tiện ích của VS Code. Zed chủ trương danh mục tiện ích chọn lọc, nên dự án cần framework hoặc ngôn ngữ chuyên biệt có thể vẫn phải ở lại VS Code. Cách thực tế nhất là cài Zed song song, dùng nó cho các dự án vừa và nhỏ, cho việc đọc code nhanh và cho các buổi làm việc chung, rồi quyết định có chuyển hẳn hay không sau vài tuần.
Nguồn tham khảo: XDA Developers; Zed Industries
