Chia sẻ đam mê công nghệ
Giải thích

Windows Media Center biến PC thành DVR trước khi streaming lên ngôi

Windows Media Center không phát minh DVR. Điểm đáng nhớ là cách Microsoft gom TV trực tiếp, lịch ghi hình và thư viện cá nhân vào một giao diện điều khiển bằng remote, rồi nối trải nghiệm đó sang Xbox 360.

Màn hình chào Windows Media Center với các khu vực nội dung giải trí
Giao diện Media Center gom lịch truyền hình và thư viện cá nhân vào một màn hình dùng từ sofa.

Tóm tắt nhanh

  • Windows Media Center không phải DVR đầu tiên; TiVo đã xuất hiện trước đó.
  • Điểm riêng của Media Center là đưa TV trực tiếp, ghi hình PVR và thư viện nhạc, ảnh, video vào cùng giao diện dùng remote.
  • Năm 2005, Xbox 360 có thể phát nội dung lưu trên PC Media Center sang TV khác trong nhà.
  • Ý tưởng media server và client phòng khách còn quen thuộc ngày nay, nhưng Media Center phụ thuộc tuner, mạng gia đình và dịch vụ hướng dẫn chương trình.

Trước khi video theo yêu cầu nằm trong từng ứng dụng, Microsoft đã thử đưa truyền hình, lịch ghi hình và thư viện cá nhân lên cùng một màn hình TV. Windows Media Center không khai sinh đầu ghi hình kỹ thuật số; nó đáng nhớ ở cách biến chiếc PC thành đầu mối giải trí có thể điều khiển từ sofa.

Remote là trung tâm của trải nghiệm, không phải màn hình máy tính

Khi công bố Windows XP Media Center Edition ngày 16/7/2002, Microsoft mô tả một phiên bản Windows gom truyền hình trực tiếp, PVR, nhạc số, video, DVD và ảnh vào một giao diện có thể dùng bằng remote. Hãng thiết kế màn hình để người dùng nhìn từ phía bên kia căn phòng, thay vì phải ngồi sát bàn phím và chuột.

Khác biệt nằm ở cách sắp xếp hơn là từng tính năng riêng lẻ. PC vốn có ổ cứng để lưu bản ghi và thư viện cá nhân; Media Center đặt những thứ đó cạnh lịch chương trình truyền hình, trong một giao diện hướng tới phòng khách. Người xem có thể tạm dừng hoặc tua lại TV trực tiếp, lên lịch ghi một tập hay cả loạt chương trình, rồi chuyển sang ảnh hoặc nhạc mà không phải đổi thiết bị.

Điều đó không khiến trải nghiệm trở nên đơn giản tuyệt đối. Muốn xem truyền hình qua anten, người dùng vẫn cần tuner tương thích; máy dựng sẵn Media Center ban đầu còn phải phối hợp phần cứng, bộ thu hồng ngoại và remote. Nhưng một khi đã cấu hình, ý tưởng là chiếc PC sẽ vận hành giống một thiết bị giải trí thay vì một máy tính để bàn bị đặt cạnh TV.

Xbox 360 đưa máy chủ ghi hình sang phòng khác

Media Center không dừng ở một máy nối trực tiếp với màn hình. Bản cập nhật Rollup 2 cho Windows XP Media Center Edition 2005 kết nối PC với Xbox 360, để console phát nhạc, video, ảnh và chương trình TV lưu trên máy tính tới một TV khác trong nhà. Microsoft công bố bản cập nhật này ngày 14/10/2005 và cho biết người dùng có thể tải miễn phí qua Windows Update.

Về cấu trúc, đây là mô hình máy chủ và thiết bị đầu cuối: PC giữ tuner, lịch ghi và dữ liệu; Xbox 360 trở thành giao diện phát ở phòng khách. Mạng gia đình khi ấy phải đủ ổn định và việc cài đặt không hẳn nhẹ nhàng, nhưng cách chia vai trò này gần với cách nhiều gia đình dùng máy chủ media và TV client hiện nay hơn là một chiếc DVR độc lập.

Đây cũng là phần khiến Media Center có giá trị lịch sử vượt khỏi chuyện hoài niệm. Microsoft đã hình dung nội dung trong nhà có thể được tổ chức một lần rồi truy cập từ nhiều màn hình. Xbox 360 không biến mọi TV thành một chiếc PC, mà đóng vai trò client cho thư viện và tuner đặt ở nơi khác.

Một giao diện thống nhất vẫn bị giới hạn bởi phần cứng và bản quyền

Sự liền mạch trên màn hình che đi một hệ thống khá nhiều điều kiện. Tuner truyền hình phải tương thích, còn truyền hình cáp số cần thiết bị và quy trình chứng nhận riêng. Với một số bản ghi bị bảo vệ bản quyền, nội dung có thể bị khóa vào chính PC tạo ra nó; đổi máy hoặc thay đổi hệ thống có thể khiến bản ghi khó phát lại.

CableCARD cho thấy giới hạn đó rõ nhất: hỗ trợ ban đầu bị ràng buộc với các máy được chứng nhận, trước khi Windows 7 mở đường cho một số cấu hình tự lắp đủ điều kiện. Như vậy, ý tưởng “mọi thứ ở một nơi” không đồng nghĩa nội dung luôn tự do di chuyển. Quyền phát lại vẫn do nhà cung cấp và cơ chế bảo vệ quyết định.

Khả năng tích hợp cũng phụ thuộc vào dịch vụ bên ngoài. Hướng dẫn chương trình điện tử giúp lên lịch ghi thuận tiện hơn, nhưng khi dịch vụ này chấm dứt vào năm 2020, người dùng còn lại phải dựa vào công cụ cộng đồng hoặc lịch ghi thủ công. Phần mềm có thể vẫn khởi chạy, song các mắt xích cần thiết để nó hoạt động như một DVR hoàn chỉnh đã yếu dần.

Streaming giải quyết sự bất tiện nhưng chia nội dung thành nhiều ứng dụng

Streaming làm giảm nhu cầu tự ghi lại chương trình: nội dung có thể xem theo yêu cầu mà không cần tuner, ổ cứng hay lịch ghi. Đổi lại, mỗi dịch vụ thường giữ nội dung trong ứng dụng riêng, còn các thư viện cá nhân và truyền hình trực tiếp lại đòi hỏi phần mềm khác. Media Center từng đặt mục tiêu kéo những nguồn này về cùng một giao diện, dù dịch vụ streaming khi ấy chưa chiếm vị trí trung tâm như sau này.

Ngày nay, Plex, Jellyfin hay Kodi có thể tổ chức thư viện cá nhân; một tuner mạng và phần mềm DVR có thể bổ sung truyền hình trực tiếp. Nhưng để ghép thành trải nghiệm đồng nhất, người dùng phải chọn máy chủ, client, hướng dẫn chương trình và cách xử lý truy cập từ xa. Mặt khác, các dịch vụ thương mại vẫn nằm trong ứng dụng và tài khoản riêng, nên không có một giao diện duy nhất kiểm soát toàn bộ nội dung.

Windows Media Center vì thế không phải lời giải hoàn hảo bị thời đại bỏ quên. Nó đòi hỏi phần cứng chuyên dụng, có rào cản bản quyền và sống nhờ những dịch vụ Microsoft dần ngừng duy trì. Điều còn đáng học là quyết định thiết kế: coi TV, bản ghi và thư viện cá nhân là các phần của cùng một phòng giải trí, thay vì buộc người xem nhớ nội dung nằm ở thiết bị hay ứng dụng nào.

Microsoft đã rút Media Center khỏi Windows 10; những bản chạy trên Windows hiện đại được bài XDA mô tả dựa vào dự án cộng đồng và dịch vụ hướng dẫn chương trình khác, không phải hỗ trợ chính thức của Microsoft. Nếu muốn dựng lại trải nghiệm tương tự, người dùng cần tính cả công sức cấu hình và chi phí dịch vụ dữ liệu, chứ không chỉ cài một ứng dụng.

Nguồn tham khảo: Microsoft, 2002; Microsoft, 2005; XDA Developers; MakeUseOf

Bài này thế nào?

Hoá đơn của bài này

Tek viết bài này bằng cà phê. Mời Tek một ly nha?

Theo dõi TekCafe: Facebook · YouTube

Bài viết mới nhất