Tóm tắt nhanh
- Khảo sát do Bluehost đặt hàng với 201 chủ doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ cho thấy 53% đã dựng website bằng công cụ AI thay vì thuê lập trình viên, tiết kiệm trung bình 850 USD và khoảng 32 giờ.
- Trên Freelancer.com, tin tuyển dụng thiết kế web giảm 59% từ quý 2/2024 đến quý 3/2026; PHP giảm 59%, WordPress giảm 58%, HTML giảm 55%.
- Chỉ 9% chủ website công bố bản AI tạo ra mà không sửa gì, nên phần việc kiểm tra, chỉnh nội dung và hình ảnh vẫn còn người làm.
- Các số liệu chỉ phản ánh một sàn freelance và một mẫu khảo sát nhỏ, chưa đủ để kết luận AI là nguyên nhân duy nhất hay nghề web đang biến mất.
Tin tuyển dụng cho các việc dựng web cơ bản trên Freelancer.com đã giảm gần 60% chỉ sau hai năm rưỡi, trong khi một khảo sát mới của Bluehost ghi nhận hơn một nửa chủ doanh nghiệp nhỏ được hỏi đã tự làm website bằng AI. Hai con số này khớp nhau đến mức dễ khiến người ta kết luận rằng AI đã lấy mất công việc của freelancer, nhưng khi nhìn kỹ cách chúng được đo thì bức tranh phức tạp hơn nhiều, và phần đáng bàn nhất lại nằm ở những việc AI chưa làm thay được.
Gig dựng web teo lại nhanh hơn hầu hết mảng freelance khác
Theo số liệu lịch sử của Freelancer.com, tin tuyển dụng thiết kế web giảm 59% giữa quý 2/2024 và quý 3/2026. PHP giảm cùng mức 59%, WordPress giảm 58% và HTML giảm 55%. Đây đều là những việc có đặc điểm chung là đề bài rõ, đầu ra lặp lại và khách hàng thường chỉ cần một trang chạy được, đúng nhóm công việc mà các công cụ tạo website bằng AI nhắm tới đầu tiên.
| Nhóm việc trên Freelancer.com | Thay đổi số tin tuyển dụng (Q2/2024 → Q3/2026) |
|---|---|
| Thiết kế web | −59% |
| Lập trình PHP | −59% |
| WordPress | −58% |
| HTML | −55% |
| Thiết kế đồ họa | −43% |
| Nhập liệu | +16% |
Số liệu: Freelancer.com.
Điểm khiến bảng này đáng chú ý là nhập liệu, một công việc cũng chịu sức ép tự động hóa, lại tăng 16% trong cùng giai đoạn. Nếu AI là lực kéo duy nhất thì mảng này lẽ ra cũng phải co lại, nên cách đọc hợp lý hơn là web cơ bản đang bị thay thế nhanh hơn các mảng khác, chứ chưa phải toàn bộ thị trường freelance sụp đổ.
Cũng cần nhớ đây là số tin tuyển dụng trên một sàn, không phải số việc làm hay thu nhập của lập trình viên nói chung. Một khách hàng có thể đã đổi sang sàn khác, thuê trực tiếp hoặc tự làm, và con số 59% không phân biệt được các trường hợp đó.
Khảo sát 53% do một hãng web đặt hàng, sai số gần 7 điểm
Bluehost, nhà cung cấp hosting và dịch vụ website, đặt hàng khảo sát với 201 chủ doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ đang tham gia quyết định về hoạt động trực tuyến của công ty. Kết quả là 53% đã dùng công cụ AI để dựng website thay vì thuê người, với sai số khoảng 6,9 điểm phần trăm ở độ tin cậy 95%, tức tỷ lệ thật có thể dao động quanh mức 53%, cộng trừ gần 7 điểm phần trăm. Một hãng bán dịch vụ web có lợi khi cho thấy khách hàng tự làm được, nên con số này nên được đọc như một tín hiệu về hướng đi hơn là thước đo chính xác cho cả thị trường.
Những người đã dùng AI cho biết tiết kiệm trung bình 850 USD và khoảng 32 giờ so với việc thuê lập trình viên hoặc agency cho dự án tương đương. Trong số đó, 85% nói website của họ sẽ được làm theo cách khác nếu không có AI, còn 72% hài lòng ở mức cao và 97% ít nhất hài lòng ở mức vừa phải. Ngay cả nhóm chưa từng dùng công cụ AI cũng có 71% sẵn sàng cân nhắc cho lần làm website sau.
Đối với người đang nhận gig, sức ép nằm ở hai lý do mà khảo sát đưa ra cho việc trước đây không tự làm: 34% thiếu thời gian và 28% thiếu kiến thức kỹ thuật. Đây chính là hai khoảng trống mà một freelancer giá rẻ từng lấp, và AI đang lấp bằng chi phí thấp hơn nhiều.
91% vẫn phải sửa tay, và phần việc đó chưa có chủ rõ ràng
Chỉ 9% người được hỏi công bố website đúng như AI tạo ra. Có 61% sửa nội dung và 60% chỉnh phần hình ảnh trước khi đưa lên mạng, và sau khi xuất bản, 54% muốn tự duyệt từng thay đổi mà AI đề xuất, so với 30% chấp nhận để AI tự chạy. Cũng chỉ một nửa số người dùng sẵn sàng cho khách hàng biết website của mình do AI làm ra.
Những con số này cho thấy chủ doanh nghiệp vẫn muốn nắm quyền quyết định, nhưng họ muốn làm điều đó một mình chứ chưa chắc cần một người ngoài. Với người làm web, khoảng trống thực sự nằm ở những việc AI tạo ra nhưng chủ doanh nghiệp không đủ chuyên môn để kiểm: tốc độ tải, bảo mật, SEO kỹ thuật, tích hợp thanh toán và dữ liệu khách hàng. Khảo sát có một tín hiệu theo hướng này, khi 21% người trả lời xếp hosting và thiết lập tên miền vào nhóm việc ít muốn giao cho AI nhất, tuy vậy 21% là tỷ lệ nhỏ và khảo sát không hỏi trực tiếp về bảo mật hay hiệu năng, nên đây mới là giả thuyết hợp lý chứ chưa phải kết luận có số liệu.
Bậc thang nhập môn của nghề web đang bị rút ngắn
Gig dựng theme WordPress, cắt giao diện từ file thiết kế sang HTML hay sửa một trang PHP nhỏ từng là việc đầu tiên của rất nhiều người mới vào nghề, vì khách chấp nhận giá thấp đổi lại người làm có cơ hội tích lũy đánh giá và portfolio. Khi phần việc này teo lại, người mới mất đi nấc thang rẻ nhất để bắt đầu, còn người đã có kinh nghiệm thì phải cạnh tranh trực tiếp hơn ở các dự án có độ phức tạp cao.
Áp lực này có thể đang chồng lên chính các sàn. Một bài phân tích của Fox Herald về nền tảng freelance năm 2026 ghi nhận số khách hàng hoạt động trên Upwork giảm từ 832.000 cuối năm 2024 xuống 784.000 trong quý 1/2026, tức khoảng 6%, và tỷ lệ phản hồi thư chào việc ở các mảng đông như phát triển web và mobile chỉ còn 5 đến 7%. Cũng theo bài này, nhu cầu với kỹ năng liên quan đến AI trên Upwork tăng 109%, và người thành thạo công cụ AI có thể tăng thu nhập 25 đến 47%. Nguồn này là bài tổng hợp thứ cấp, nên các tỷ lệ nên xem là tham khảo, nhưng hướng chung khớp với dữ liệu của Freelancer.com: việc dựng web cơ bản mất dần, còn việc gắn AI vào sản phẩm thật thì được trả cao hơn.
Với freelancer Việt Nam nhận việc qua các sàn quốc tế, hệ quả thực tế là nên chuyển phần chào hàng sang những thứ khách khó tự làm bằng công cụ có sẵn: triển khai và bảo trì hạ tầng, tối ưu hiệu năng, bảo mật, tích hợp hệ thống thanh toán hoặc dữ liệu, và dựng thành phần AI chạy trên dữ liệu riêng của doanh nghiệp. Hiện chưa có số liệu tương tự cho thị trường trong nước, nên bài này chỉ dừng ở suy luận từ dữ liệu quốc tế.
Điều còn bỏ ngỏ
Dữ liệu từ Freelancer.com chưa chứng minh quan hệ nhân quả, khảo sát Bluehost chỉ có 201 người và do một hãng có lợi ích trong mảng này đặt hàng, còn bài nguồn cũng thừa nhận rằng bằng chứng chưa cho thấy một cuộc sụp đổ tương ứng trong toàn ngành phát triển web. Câu hỏi đáng theo dõi tiếp là số tin tuyển dụng cho các việc yêu cầu bảo mật, hạ tầng và tích hợp AI có tăng đủ nhanh để bù phần web cơ bản vừa mất hay không, và điều đó chỉ trả lời được khi có thêm số liệu từ các sàn khác ngoài Freelancer.com.
Nguồn tham khảo: TechRadar, Fox Herald
