Từ Royole FlexPai đến iPhone Duo: điện thoại gập đã bền hơn, nhưng chưa dành cho số đông

Thành công kỹ thuật của điện thoại gập nằm ở việc giảm rủi ro khi sử dụng, không phải chỉ làm cho khoảnh khắc mở máy đẹp mắt hơn. Royole FlexPai từng được trình diễn tại CES 2019, còn Galaxy Fold đời đầu cho thấy khoảng cách lớn giữa một thiết kế gây chú ý và một thiết bị người dùng có thể yên tâm mang theo.

Sự cố màn hình Galaxy Fold cũng không nên được rút gọn thành chuyện người dùng bóc nhầm miếng dán. Khi một lớp cấu tạo quan trọng có thể bị hiểu là phụ kiện cần gỡ bỏ, thiết kế đã tạo ra một điểm dễ sai ngay từ thao tác ban đầu. Samsung phải hoãn bán và thu hồi máy gửi cho người đánh giá để chỉnh sửa sản phẩm. Bài học ở đây là độ bền còn phụ thuộc vào cách thiết bị hướng dẫn người dùng tương tác với nó.

Gập vào trong và gập ra ngoài đặt ra hai cách bảo vệ màn hình khác nhau. Huawei Mate X dùng màn hình ôm ra phía ngoài thân máy, cho phép bề mặt hiển thị tiếp tục hiện diện khi đóng lại, nhưng cũng để phần màn hình ấy tiếp xúc nhiều hơn với môi trường. Thiết kế gập vào trong có lợi thế che chắn màn hình lớn lúc không dùng. Đổi lại, nhà sản xuất phải bố trí một màn hình ngoài để máy vẫn tiện cho những thao tác nhanh.

Đây là sự đánh đổi có ý nghĩa hơn việc chọn kiểu máy trông mới lạ nhất. Một tấm nền mềm cần không gian để uốn, trong khi người dùng muốn thân máy mỏng và khép kín. Bản lề phải dung hòa những yêu cầu đó, đồng thời giữ chuyển động ổn định. Nếp gấp vì thế là phần nhìn thấy của cả cụm thiết kế, chứ không phải một khuyết điểm có thể giải quyết độc lập bằng cách làm phẳng bề mặt.

Theo các mốc kỹ thuật được Engadget tổng hợp, Galaxy Z Flip đưa kính siêu mỏng UTG vào màn hình trong năm 2020; Galaxy Z Fold 3 và Z Flip 3 có kháng nước IPX8 năm 2021. Galaxy Z Fold 6 tiến lên IP48, còn Pixel 10 Pro Fold đạt IP68 năm 2025. Những bước thay đổi này xử lý các rủi ro khác nhau, không thể gom thành một lời khẳng định rằng mọi máy gập mới đều bền tương đương điện thoại dạng thanh.

Kháng nước và kháng bụi cũng cần được đọc riêng. Ký hiệu X ở IPX8 không cung cấp một cấp bảo vệ bụi, còn IP48 không có nghĩa bụi mịn đã được ngăn hoàn toàn. Người mua nên kiểm tra chuẩn của đúng mẫu máy thay vì lấy tiến bộ của cả ngành làm bảo đảm cho sản phẩm mình chọn. Chứng nhận của một đời Pixel không tự động trở thành tính năng của mọi điện thoại gập khác.

Oppo Find N xuất hiện năm 2021 với cách giảm độ lộ của nếp gấp, trong khi dòng Honor Magic V và các thế hệ Galaxy Z Fold tiếp tục đẩy thiết kế theo hướng mỏng hơn. Giá trị của những cải tiến ấy là làm giảm cảm giác đang mang một thiết bị khác thường. Máy càng gần kích thước điện thoại quen thuộc khi đóng, lý do từ chối nó vì quá cồng kềnh càng yếu đi.

Nhưng khó nhìn thấy nếp gấp không đồng nghĩa không còn giới hạn vật liệu. Một màn hình nhìn đẹp khi mở phẳng và một màn hình chịu được va chạm là hai tiêu chí khác nhau. Nếu chỉ chọn máy qua ảnh quảng cáo chính diện, người mua có thể đánh giá quá cao chất lượng bề mặt mà bỏ qua cảm giác cầm khi đóng hoặc cách bảo vệ vùng bản lề. Độ trưởng thành của dòng gập nên được đo bằng việc giảm bớt những phiền toái đó.

Apple mang đến thêm người mua tiềm năng, nhưng sự hiện diện của hãng không xóa được khác biệt giữa dẫn đầu một phân khúc nhỏ và phổ biến trên toàn thị trường. Các nhà sản xuất Android đã dành nhiều thế hệ sản phẩm để giải quyết những hạn chế vật lý trước khi iPhone Duo xuất hiện. Nhìn nhận đóng góp ấy giúp tránh cách kể lịch sử như thể điện thoại gập chỉ bắt đầu đáng quan tâm từ khi có iPhone.

Theo thông số Engadget nêu, iPhone Duo có màn hình trong 7,6 inch, màn hình ngoài 5,4 inch và giá quốc tế khởi điểm 1.999 USD; kích thước hai màn hình cũng xuất hiện trên trang bán hàng Apple Việt Nam. Cách bố trí ấy vẫn dựa trên nguyên tắc quen thuộc của máy gập dạng quyển sách: một màn hình nhỏ cho lúc đóng và không gian lớn hơn khi mở. Điểm khác biệt về thương hiệu không làm nguyên tắc sử dụng thay đổi.

Apple có thể thu hút người muốn tiếp tục dùng iPhone nhưng trước đây không có lựa chọn gập trong cùng nền tảng. Tuy vậy, suy luận hợp lý này chưa chứng minh được hãng sẽ chinh phục cả những người vốn không cần màn hình lớn. Đối với nhóm đó, mức giá cao hơn cùng một bộ phận chuyển động bổ sung vẫn cần được bù bằng lợi ích cụ thể, không thể chỉ bằng cảm giác sản phẩm đã được một thương hiệu quen thuộc chấp nhận.

Counterpoint Research dự báo lượng xuất xưởng iPhone gập có thể đạt tới 6 triệu máy trong năm 2026, tương ứng 25% thị phần máy gập toàn cầu. Apple World Today dẫn dự báo này cùng mức 38% cho Samsung và 22% cho Huawei. Đây là dự báo cho cả năm, không phải kết quả bán hàng đã hoàn tất, và lượng xuất xưởng cũng không nên gọi thẳng là số máy người dùng cuối đã mua.

Mẫu số còn quan trọng hơn vị trí xếp hạng. Theo số liệu Counterpoint được Apple World Today dẫn lại, điện thoại gập hiện chỉ chiếm khoảng 2% thị trường smartphone nói chung. Bởi vậy, đạt một phần tư thị trường gập không có nghĩa nắm một phần tư thị trường điện thoại. Dùng nhầm hai khái niệm này sẽ khiến sức ảnh hưởng thương mại của dòng máy bị phóng đại đáng kể.

Giá bán từng được kéo xuống bằng một nhánh sản phẩm khác: máy gập vỏ sò. Galaxy Z Flip 3 có giá ra mắt 999 USD theo Engadget, gần hơn với nhóm điện thoại cao cấp thông thường so với máy gập dạng sách. Nhưng vỏ sò chủ yếu thu nhỏ thiết bị khi cất đi, còn dạng sách tạo thêm diện tích làm việc khi mở ra. Hai nhánh cùng có bản lề, song phục vụ nhu cầu khác nhau và không nên gộp thành một lời hứa thay thế điện thoại truyền thống.

Khả năng phổ cập vì thế cần được nhìn qua việc người dùng mua để làm gì. Nếu sức hút chỉ nằm ở thao tác mở máy, đó là lý do dễ suy giảm sau thời gian đầu. Nếu màn hình mở rộng trở thành nơi đọc và làm việc thường xuyên, khoản tiền trả thêm mới có cơ sở sử dụng lâu dài. Apple có thể giúp nhiều người cân nhắc câu hỏi ấy hơn; hãng không thể trả lời thay mọi người mua.

Người mua Việt Nam nên xem iPhone Duo như một lựa chọn chuyên biệt, thay vì mặc định đó là bước nâng cấp tiếp theo của mọi chiếc iPhone. Mức giá niêm yết đặt trọng tâm quyết định vào giá trị của màn hình gập, trong khi trang Apple còn cho thấy lựa chọn điện thoại dạng thanh vẫn có những ưu thế riêng về camera.

Số liệu: Apple Việt Nam. Giá là mức khởi điểm được niêm yết, không phải phép so sánh hai máy cùng dung lượng lưu trữ.

Bảng này cho thấy trả nhiều tiền hơn để có thiết kế gập không tự động mang lại mọi tính năng cao cấp hơn. Người ưu tiên chụp chủ thể ở xa cần xem xét camera tele, còn người cần không gian hiển thị rộng sẽ đặt trọng số khác. Không thể dùng một thứ hạng giá duy nhất để kết luận iPhone Duo là lựa chọn tốt hơn cho cả hai nhu cầu.

Giá trị hợp lý nhất của dạng sách là khả năng mở thêm không gian khi thực sự cần, rồi thu gọn lại để mang theo. Người thường đọc tài liệu hoặc cần quan sát nhiều nội dung có thể cân nhắc lợi ích đó. Nhưng diện tích màn hình chỉ là điều kiện phần cứng; ứng dụng có tận dụng được không gian ấy theo đúng công việc của mình hay không mới quyết định sự thuận tiện.

Trước khi chi tiền, nên kiểm tra những ứng dụng dùng hàng ngày ở cả trạng thái đóng và mở, thay vì chỉ thử giao diện trình diễn. Với người chủ yếu nhắn tin và chụp ảnh, tần suất mở màn hình lớn có thể không đủ để biện minh cho khoản chênh lệch. Đây là tiêu chí lựa chọn theo nhu cầu, không phải kết luận mọi người đều nên tránh máy gập.

Trang Apple Việt Nam cũng ghi iPhone Duo chỉ kích hoạt bằng eSIM và không hỗ trợ SIM vật lý. Người đang quen chuyển thẻ SIM giữa các máy cần xác nhận cách chuyển thuê bao với nhà mạng trước khi đổi thiết bị. Chi tiết này không liên quan trực tiếp đến nếp gấp, nhưng có thể ảnh hưởng sinh hoạt thường ngày rõ hơn cả một khác biệt nhỏ về thiết kế.

Chi phí sở hữu cũng không dừng ở giá mua. Người chọn máy nên xem điều kiện bảo hành và chi phí sửa màn hình của đúng sản phẩm, không suy ra từ những đời gập trước. Khả năng kháng nước được cải thiện không có nghĩa mọi hư hỏng liên quan đến chất lỏng đều được bảo hành; thông số kỹ thuật và điều khoản dịch vụ là hai thứ cần đọc riêng.

Điện thoại gập đã tiến xa khỏi giai đoạn chỉ chứng minh màn hình có thể uốn. Với người mua Việt Nam, bước tiến đáng trả tiền phải là thiết bị giúp công việc thường ngày thuận tiện hơn ở mức đủ rõ. Nếu chưa xác định được mình sẽ thường xuyên mở màn hình lớn để làm gì, điện thoại dạng thanh vẫn là lựa chọn hợp lý hơn, kể cả khi iPhone Duo khiến thiết kế gập trở nên hấp dẫn hơn trước.

Nguồn tham khảo: Engadget, Apple World Today, Apple Việt Nam.