Tóm tắt nhanh
- Windows 11 Insider Preview Build 29695.1001 có tùy chọn bật Advanced Performance Extensions (APX), yêu cầu khởi động lại.
- APX tăng số thanh ghi đa năng của x86-64 từ 16 lên 32, giúp mã tương thích giữ được nhiều dữ liệu gần lõi xử lý hơn.
- Máy tính hiện tại không nhanh lên chỉ vì bật công tắc: CPU và ứng dụng đều phải hỗ trợ APX.
- Các con số giảm lệnh do Intel công bố là kết quả mô phỏng SPEC CPU 2017 Integer, không phải cam kết tăng tốc thực tế.
Microsoft đã đưa công tắc Advanced Performance Extensions (APX) vào Windows 11 Insider Preview Build 29695.1001, một bản thử nghiệm thuộc kênh Experimental (Future Platforms). Đây là bước chuẩn bị cho tập lệnh CPU thế hệ sau, không phải tính năng giúp PC đang dùng tăng tốc sau một lần cập nhật.
APX mở rộng số thanh ghi mà CPU có thể dùng trực tiếp
APX là phần mở rộng của tập lệnh x86-64 do Intel giới thiệu năm 2023. Thay đổi dễ hình dung nhất nằm ở số thanh ghi đa năng (GPR): từ 16 lên 32. Thanh ghi là vùng lưu trữ rất nhỏ nằm ngay trong bộ xử lý; khi chương trình giữ được nhiều giá trị ở đó, CPU có thể giảm việc phải đưa dữ liệu ra bộ nhớ rồi nạp trở lại.
Điều này hữu ích nhất với mã có nhiều giá trị trung gian cùng lúc. Khi thiếu thanh ghi, trình biên dịch có thể phải “spill” một số giá trị xuống ngăn xếp trong bộ nhớ. Thêm thanh ghi tạo thêm chỗ cho dữ liệu nằm gần đơn vị tính toán hơn, nhưng mức cải thiện phụ thuộc vào cách chương trình được viết, trình biên dịch và loại tác vụ. APX còn bổ sung dạng lệnh ba toán hạng cùng một số thao tác điều kiện mới; vì thế đây là thay đổi ở cấp tập lệnh, không phải một chế độ tăng tốc chung cho mọi ứng dụng.
Các tỷ lệ Intel nêu không đồng nghĩa FPS hay tốc độ tăng tương ứng
Trong mô phỏng nguyên mẫu trên bộ bài SPEC CPU 2017 Integer, Intel ước tính mã được tối ưu cho APX có thể giảm khoảng 10% số lệnh nạp bộ nhớ, hơn 20% lệnh lưu bộ nhớ và khoảng 10% tổng số lệnh. Đây là số liệu mô phỏng do Intel công bố, dùng để mô tả cách mã APX có thể giảm thao tác; nó không chứng minh trò chơi hay ứng dụng thực tế sẽ chạy nhanh hơn 10–20%.
Giảm số lần nạp/lưu cũng không tự động chuyển thành mức tăng hiệu năng tương đương. Tác vụ có thể bị giới hạn bởi GPU, độ trễ bộ nhớ, ổ lưu trữ hoặc phần khác của phần mềm. Muốn đánh giá tác động ngoài đời, cần có bộ xử lý thương mại hỗ trợ APX và phép đo trên phần mềm đã được xây dựng phù hợp.
Công tắc Windows chỉ là một phần của điều kiện tương thích
APX cần cả hỗ trợ ở phần cứng lẫn phần mềm. CPU phải có khả năng giải mã tập lệnh; hệ điều hành phải quản lý trạng thái mở rộng của các thanh ghi; còn ứng dụng và công cụ biên dịch cần tạo ra mã có sử dụng APX. Thiếu một mắt xích, lựa chọn trong Windows cũng không biến mã cũ thành mã tối ưu.
Vì vậy, công tắc xuất hiện trong bản Insider không làm các bộ xử lý Core thế hệ 13, 14 hay Core Ultra Series 1 và 2 có thêm phần cứng APX. Bản dựng thử nghiệm cũng không đồng nghĩa tính năng đã sẵn sàng cho mọi người dùng Windows 11. Microsoft chưa công bố thời điểm đưa hỗ trợ này vào bản Windows phổ thông.
Lợi ích còn phụ thuộc vào CPU và phần mềm tương lai
Intel dự kiến các kiến trúc Nova Lake dành cho máy tính cá nhân và Diamond Rapids cho máy chủ hỗ trợ APX. Với AMD, khả năng áp dụng trên thế hệ sau vẫn chưa được hãng xác nhận chính thức; việc GCC 16 chưa có hỗ trợ được ghi nhận cho Zen 6 cũng chưa đủ để kết luận kiến trúc đó chắc chắn không tương thích hay xác nhận Zen 7 sẽ là thế hệ đầu tiên.
Với người đang dùng máy tính ở Việt Nam, đây chưa phải lý do để đổi CPU hoặc cài bản Insider nhằm tìm thêm hiệu năng. Tác động chỉ đáng cân nhắc khi phần cứng tương thích xuất hiện, hệ điều hành phát hành hỗ trợ ổn định và các ứng dụng người dùng thực sự chạy được mã APX. Hiện tại, công tắc này chủ yếu báo hiệu Windows đang chuẩn bị cho một thay đổi ở nền tảng x86-64.
Nguồn tham khảo: Wccftech; PCMasterInsider; Admin365
