Chia sẻ đam mê công nghệ
Nổi bật

Claude góp sức giải Giả thuyết Riemann, nhưng giới toán học còn một chặng dài để hiểu lời giải

Nhà toán học Levent Alpöge cho biết đã dùng Claude để xây dựng chứng minh Giả thuyết Riemann trong sáu tuần. Hai tổ chức kiểm tra mã Lean và xác nhận tính đúng đắn hình thức, nhưng bản thảo dài và khó đọc vẫn cần giới toán học phân tích.

Tóm tắt nhanh

  • Levent Alpöge, nhà toán học làm việc tại Anthropic, cho biết Claude đã hỗ trợ ông xây dựng chứng minh Giả thuyết Riemann trong khoảng sáu tuần.
  • Hai tổ chức Lean Focused Research Organization và Mathlib Initiative xác nhận mã Lean của lời giải vượt qua kiểm tra hình thức.
  • Bản phác thảo công khai chỉ dài bốn trang, còn chứng minh hình thức được Alpöge mô tả là hơn 250.000 trang mã; giới toán học vẫn cần thời gian để hiểu và thẩm định nội dung.
  • Đây là tuyên bố cá nhân của Alpöge, không phải thông báo Anthropic đã nhận giải thưởng 1 triệu USD từ Viện Toán học Clay.

Levent Alpöge, nhà toán học đang làm việc tại Anthropic, cho biết ông cùng Claude đã xây dựng chứng minh Giả thuyết Riemann trong khoảng sáu tuần; hai tổ chức chuyên về ngôn ngữ Lean sau đó xác nhận mã kiểm chứng của lời giải chạy thành công.

Giả thuyết Riemann được Bernhard Riemann nêu năm 1859, liên quan đến cách các số nguyên tố phân bố. Nó là một trong bảy Bài toán Thiên niên kỷ của Viện Toán học Clay, mỗi bài có giải thưởng 1 triệu USD cho lời giải đúng đầu tiên. Việc kiểm tra hình thức có thể xác nhận một chuỗi lập luận đã được mã hóa không mắc lỗi logic, nhưng không đồng nghĩa cộng đồng toán học đã đọc, hiểu và đánh giá đầy đủ ý nghĩa của chứng minh.

Lean xác nhận logic của mã, không thay thế việc hiểu chứng minh

Alpöge công bố một bản phác thảo bốn trang và phần mã được viết bằng Lean; ông cho biết toàn bộ chứng minh hình thức dài hơn 250.000 trang. Khác với bản chứng minh toán học viết cho con người, Lean biểu diễn các định nghĩa và bước suy luận theo cấu trúc mà máy có thể kiểm tra chặt chẽ.

Lean Focused Research Organization và Mathlib Initiative cho biết họ đã xác minh lời giải. Đây là cột mốc quan trọng ở cấp độ kiểm tra hình thức: nếu mã được xác nhận trong hệ thống, từng bước suy luận được trình bày đã đáp ứng quy tắc logic mà hệ thống kiểm tra. Nhưng việc đó không tự giải thích vì sao chiến lược toán học hiệu quả, cũng không giúp người đọc nắm được lập luận chỉ bằng cách xem hàng trăm nghìn trang mã.

Nature ghi nhận nhà toán học Andrew Granville đánh giá bản thảo công khai khó hiểu và cho rằng Alpöge đáng lẽ nên chuẩn bị một phần trình bày rõ hơn. James Maynard, nhà toán học tại Đại học Oxford, lại dự đoán lời giải có thể đúng, dù ông cũng nhận định mức độ phức tạp hiện tại sẽ khiến giới toán học mất nhiều thời gian để tiêu hóa. Hai nhận xét không phủ định kết quả kiểm tra Lean; chúng nói về một việc khác: biến một chứng minh máy xác nhận được thành lập luận mà các chuyên gia có thể đọc, kiểm tra và giải thích.

Khoảng cách giữa mã đúng và tri thức toán học vẫn còn

Giao diện Claude của Anthropic trên điện thoại
Claude là công cụ Alpöge sử dụng khi xây dựng chứng minh hình thức cho Giả thuyết Riemann. Ảnh: Engadget / Shutterstock

Với các bài toán lớn, chứng minh không chỉ cần tránh sai sót cục bộ. Các nhà toán học còn muốn biết cấu trúc nào tạo nên kết quả, kỹ thuật nào có thể dùng lại và kết luận dựa trên những giả thiết nào. Một hệ thống kiểm tra hình thức có thể giúp xác nhận các bước đã mã hóa, nhưng bản thân việc mã chạy thành công không cung cấp ngay phần diễn giải đó.

Vì vậy, con số hơn 250.000 trang không nên được hiểu như một công trình đã sẵn sàng để cộng đồng tiếp nhận. Nó cho thấy khối lượng hình thức hóa rất lớn; bản phác thảo ngắn chưa giúp người đọc lần theo toàn bộ lập luận. Giới toán học sẽ cần thời gian để chuyển từ xác nhận kỹ thuật sang hiểu biết về nội dung, đồng thời đối chiếu các định nghĩa và cách xây dựng trong mã với cách trình bày toán học thông thường.

Thời điểm công bố làm tăng hoài nghi, nhưng không tự quyết định đúng sai

Tuyên bố được Alpöge đăng ngày 20/11, chỉ một ngày sau khi Anthropic lên sàn Nasdaq. Ông thừa nhận thời điểm này không thuận lợi và nói rằng nếu có thể, ông đã hoàn tất công việc sớm hơn. Nature cho biết Anthropic được định giá ban đầu 1.500 tỷ USD trong đợt IPO, rồi mức định giá giảm vào ngày 19/11.

Sự trùng hợp khiến công chúng dễ đặt câu hỏi về động cơ truyền thông, nhất là khi các công ty AI cạnh tranh để chứng minh mô hình của mình giải được những bài toán khó. Tuy nhiên, thời điểm công bố không thay cho việc kiểm tra một chứng minh; tương tự, kết quả Lean cũng không tự xóa bỏ nhu cầu xem xét độc lập và giải thích rõ ràng. Cách đánh giá thận trọng là tách hai việc: mã đã được các tổ chức chuyên môn xác nhận, còn mức độ dễ hiểu và ý nghĩa toán học cần tiếp tục được cộng đồng làm rõ.

Giả thuyết Riemann hiện chưa phải một giải thưởng đã được trao cho Claude hay Anthropic. Viện Toán học Clay đặt giải 1 triệu USD cho lời giải đúng đầu tiên của mỗi bài toán, nhưng xác nhận của hai tổ chức về mã Lean không đồng nghĩa Viện đã hoàn tất quy trình đánh giá và công nhận giải. Câu hỏi kế tiếp không chỉ là máy có thể kiểm tra lời giải hay không, mà là các nhà toán học sẽ trình bày được cấu trúc của nó ra sao để người khác kiểm tra và sử dụng.

Nguồn tham khảo: The Guardian; Nature; Engadget

Bài này thế nào?

Hoá đơn của bài này

Tek viết bài này bằng cà phê. Mời Tek một ly nha?

Theo dõi TekCafe: Facebook · YouTube

Bài viết mới nhất