Tóm tắt nhanh
- Cộng đồng Valve Cut Content đã ghép lại một bản F-Stop chơi được từ tài nguyên, mã nguồn và dữ liệu bản đồ rò rỉ.
- Đây là nguyên mẫu từng được định hướng thành tiền truyện Portal, không phải DLC hay phần Portal mới được Valve công bố.
- F-Stop dùng máy ảnh để chụp, đặt lại và thay đổi kích thước vật thể phục vụ giải đố, thay vì súng tạo cổng.
- Một phần nhân vật và bối cảnh của dự án bị hủy xuất hiện trở lại trong các trò chơi Valve về sau.
F-Stop, nguyên mẫu giải đố bắt nguồn từ các thử nghiệm nội bộ của Valve sau The Orange Box năm 2007, đã xuất hiện dưới dạng bản dựng được cộng đồng phục dựng từ dữ liệu rò rỉ. Điều đáng xem ở lần xuất hiện này là một lựa chọn thiết kế rất khác: vẫn giải đố trong Aperture Science, nhưng người chơi thao tác với vật thể bằng máy ảnh thay vì nối hai vị trí bằng cổng không gian.
Bản dựng được phục dựng không đồng nghĩa Valve khôi phục dự án. F-Stop vẫn là trò chơi đã bị hủy, còn những đoạn ghi hình đang được chia sẻ cho phép nhìn lại hướng phát triển từng được cân nhắc trước khi Portal 2 thành hình.
Máy ảnh biến vật thể thành công cụ giải đố
F-Stop thay đổi thứ người chơi được phép tác động trong một câu đố. Thay vì mở đường đi qua cổng, máy ảnh cho phép chụp một vật thể rồi đặt nó ở vị trí khác; việc thay đổi kích thước vật thể cũng nằm trong cơ chế thử nghiệm. Như vậy, lời giải xoay quanh cách sắp xếp và sử dụng đồ vật, chứ không chỉ tìm đường di chuyển qua căn phòng.
Sự khác biệt ấy quan trọng hơn việc đổi hình dáng công cụ trên tay. Khi kích thước và vị trí của một vật thể có thể thay đổi, người thiết kế phải tính cả những trạng thái mới của vật đó trong câu đố. Còn người chơi phải nhận ra vật nào có thể thao tác và kết quả thao tác sẽ giúp vượt qua chướng ngại ra sao. Một cơ chế nghe hấp dẫn vì thế vẫn cần các màn chơi dạy luật đủ rõ để không biến tự do thành mò mẫm.
Ý tưởng dùng hình ảnh để tác động lên không gian dễ khiến người chơi liên tưởng đến Viewfinder, trò chơi ra mắt năm 2023 với một hướng khai thác tương tự. Tuy nhiên, sự tương đồng không phải bằng chứng Viewfinder kế thừa trực tiếp F-Stop. Giá trị của bản dựng cũ nằm ở chỗ nó cho thấy Valve từng thử một cách khác để tạo ra câu đố không gian trong cùng bối cảnh Aperture.
Cũng không nên lấy việc nguyên mẫu chạy được làm thước đo chất lượng của một trò chơi hoàn chỉnh. Một cơ chế có thể gây thích thú trong vài phòng thử nghiệm nhưng vẫn khó duy trì sức hút suốt cả game. Phản hồi chơi thử kém hào hứng hơn kỳ vọng nội bộ là phần bối cảnh cần giữ lại khi nhìn vào quyết định dừng F-Stop, thay vì mặc định đây là một kiệt tác đã bị bỏ lỡ.
Valve giữ lại một phần F-Stop khi phát triển Portal 2
Hủy một cơ chế giải đố không có nghĩa phải bỏ toàn bộ thế giới được xây quanh nó. F-Stop thử hình dung Aperture Science trong thời kỳ hoạt động sôi nổi, với phong cách hoạt họa gợi Team Fortress 2 và không gian mang dáng dấp văn phòng giữa thế kỷ trước. Những bản phác thảo còn lưu lại cho thấy hướng mỹ thuật này có cả thiết bị thí nghiệm lẫn đồ nội thất, vượt ra ngoài việc dựng vài phòng để thử máy ảnh.
Dự án thuộc Directed Design Experiments, đợt Valve dành khoảng ba tháng cho các nhóm nhỏ phát triển ý tưởng sau The Orange Box. F-Stop ban đầu là một thử nghiệm cơ chế mới; sau buổi giới thiệu nội bộ, Gabe Newell mới đề nghị nhóm phát triển xem xét biến nó thành tiền truyện Portal. Vì vậy, gọi đây là dự án từ năm 2007 không có nghĩa toàn bộ bản dựng rò rỉ đều đã hoàn tất ngay trong năm đó.
Cave Johnson và những lõi tính cách Aperture xuất hiện trong F-Stop là các chi tiết dễ nhận ra với người đã biết Portal 2. Một phần xây dựng thế giới của dự án cũng xuất hiện lại trong Portal 2 và Aperture Desk Job. Điều được giữ lại ở đây là chất liệu nhân vật, bối cảnh và cách kể chuyện; không nên vì thế hiểu rằng Portal 2 đã nhận nguyên cơ chế máy ảnh hay phong cách đồ họa của F-Stop.
Đây là cách đọc hữu ích hơn cho người hâm mộ Portal: xem nguyên mẫu như một nhánh thiết kế đã được thử rồi loại bỏ, đồng thời nhận ra những ý tưởng sống tiếp dưới hình thức khác. Bản dựng giúp đối chiếu quá trình lựa chọn ấy, nhưng không biến các chi tiết bị cắt thành cốt truyện chính thức của dòng game.
Ba phần dữ liệu rò rỉ đã giúp cộng đồng ghép lại bản chơi được
Chỉ có tài nguyên hình ảnh và âm thanh thì chưa đủ để dựng lại một trò chơi. Theo Kotaku, đợt rò rỉ Steam2 khoảng 13 TB hồi tháng 8 chứa phần lớn tài nguyên F-Stop, nhưng thiếu mã nguồn và dữ liệu bản đồ mapsrc. Hai phần còn thiếu sau đó xuất hiện qua cộng đồng Valve Cut Content, cho phép ghép các thành phần thành một bản dựng chơi được.
Sự phân biệt giữa các loại dữ liệu giải thích vì sao một đợt lộ tài nguyên lớn chưa lập tức tạo ra bản game hoàn chỉnh. Hình ảnh và mô hình cho thấy dự án trông ra sao, còn mã nguồn và bản đồ giúp khôi phục cách những thành phần ấy vận hành cùng nhau. Dù vậy, vẫn có ghi nhận về tài nguyên và lời thoại còn thiếu; không nên diễn giải khả năng chơi được thành mức độ hoàn thiện tương đương một bản thương mại.
Với người chơi Việt Nam muốn xem cơ chế máy ảnh hoạt động, các video chơi xuyên suốt hiện là lựa chọn dễ tiếp cận hơn việc tìm bản dựng qua những nhóm đang giới hạn lời mời. Đây không phải một đợt phát hành chính thức có trang bán hay bộ cài được Valve hỗ trợ. Việc bản dựng lưu truyền trong cộng đồng cũng không bảo đảm mọi tệp tải lại dưới tên F-Stop đều an toàn.
Phần đáng giữ lại của lần rò rỉ này là khả năng quan sát một ý tưởng giải đố từng chỉ được biết qua mô tả và tư liệu rời rạc. Nó bổ sung một lát cắt về quá trình phát triển Portal, chứ chưa mang đến căn cứ nào để chờ Valve đưa F-Stop trở lại thành sản phẩm mới.
Nguồn tham khảo: PC Gamer; Kotaku; Combine OverWiki — Directed Design Experiments; Video F-Stop của Meme Man?.
