Tóm tắt nhanh
- Tin nhắn gọi nhầm tên hoặc giả vờ nối tiếp cuộc hẹn có thể nhằm khiến bạn trả lời, không nhất thiết chứa đường link.
- Dấu hiệu đáng ngờ là người gửi vẫn muốn kết bạn sau khi biết nhầm số, rồi chuyển sang chuyện tiền bạc hoặc đầu tư.
- Nếu nghi lừa đảo, ngừng phản hồi, chặn và báo cáo ngay trong ứng dụng nhắn tin; nếu có vẻ là việc thật, xác minh bằng kênh liên lạc đã biết.
- Đã chuyển tiền thì không nộp thêm phí để rút tiền, cũng không thuê người lạ hứa lấy lại khoản đã mất.
Một tin nhắn nhầm số có thể không yêu cầu gì ngoài câu trả lời lịch sự của bạn. Rủi ro xuất hiện khi người gửi không kết thúc cuộc trò chuyện mà tiếp tục hỏi han, xây dựng quan hệ rồi đưa ra một lời mời liên quan đến tiền.
Không phải ai nhắn nhầm cũng là kẻ gian. Nhưng bạn không cần tiếp tục trò chuyện để chứng minh mình lịch sự, nhất là khi không có giao dịch hay công việc nào cần xác nhận với số điện thoại đó.
Không có link lạ, cuộc trò chuyện vẫn có thể dẫn tới mất tiền
Điểm cần nhìn là người gửi muốn bạn làm gì tiếp theo, thay vì chỉ kiểm tra tin nhắn có đường link hay không. Với kiểu giả vờ nhầm số, bước đầu có thể đơn thuần là gọi sai tên, hỏi về một cuộc hẹn hoặc nhắc đến tài liệu mà bạn chưa từng nhận. Một biến thể khác là giả làm người thân vừa đổi số điện thoại.
Khi bạn trả lời, bên kia biết số điện thoại có người sử dụng và có người sẵn sàng đọc tin từ số lạ. Điều đó không đồng nghĩa điện thoại đã bị xâm nhập hay tiền tự động biến mất, nhưng tạo cơ hội để họ tiếp tục tiếp cận. Nếu đã lỡ nhắn lại, việc nên làm là dừng đúng lúc, không phải hoảng sợ rồi làm theo lời người gửi.
Người thực sự nhầm số thường không cần biến sự nhầm lẫn thành một mối quan hệ. Nếu bên kia cảm ơn bạn quá nhiệt tình, liên tục tìm lý do giữ liên lạc rồi đề nghị chuyển sang Telegram hoặc WhatsApp, hãy nhìn cả chuỗi hành vi. Việc dùng những ứng dụng này tự nó không chứng minh có lừa đảo; điều đáng ngờ là một người chưa xác minh được danh tính đang cố kéo dài cuộc trò chuyện ngoài nhu cầu ban đầu.
Trong bối cảnh dùng điện thoại tại Việt Nam, nguyên tắc ấy vẫn áp dụng nếu cuộc trò chuyện chuyển sang Zalo. Đừng lấy tên ứng dụng hay ảnh đại diện quen mắt làm bảo chứng. Người tự xưng là đồng nghiệp hoặc người thân cần được xác minh qua số cũ, nhóm làm việc đã có hoặc một người quen thật, chứ không phải bằng thông tin do chính tài khoản mới đưa ra.
Bẫy đầu tư dựa vào quan hệ, không chỉ giao diện giả
Sau một thời gian hỏi han, kẻ gian có thể đưa chuyện đầu tư tiền mã hóa vào cuộc trò chuyện, khoe ảnh lợi nhuận hoặc kể về người thân kiếm được nhiều tiền. Kiểu nuôi dưỡng lòng tin rồi chiếm đoạt tài sản này thường được gọi là pig butchering. Cũng có trường hợp không nói đến đầu tư mà chuyển sang hỏi vay tiền vì một khó khăn bất ngờ.
Chỗ dễ gây nhầm lẫn là giao dịch đầu tiên có thể diễn ra trên một sàn tiền mã hóa thật. Bạn mua được tài sản thật không có nghĩa nơi người lạ hướng dẫn chuyển đến cũng đáng tin. Khoản chuyển tiếp sang ví hoặc nền tảng do họ chỉ định mới là điểm cần đặc biệt cảnh giác; uy tín của sàn mua ban đầu không bảo đảm cho bên nhận cuối cùng.
Con số lợi nhuận trên màn hình cũng không chứng minh số tiền đó có thể rút về. Trong kịch bản lừa đảo, số dư được dùng để thúc bạn nạp tiếp, thậm chí vay thêm. Đến khi muốn rút, bạn lại bị yêu cầu chuyển một khoản mới để đóng thuế hoặc phí, thay vì trừ trực tiếp vào số dư đang hiển thị.
Đây là lúc phải dừng chuyển tiền. Đừng cố cứu khoản cũ bằng một khoản mới chỉ vì đã bỏ vào quá nhiều. Với một lời mời đầu tư đến từ người quen qua tin nhắn nhầm số, việc họ trò chuyện thân thiết lâu ngày không thay thế được xác minh nơi giữ tiền và bên nhận tiền.
Chặn người gửi và xử lý theo việc bạn đã làm
Cách phòng vệ ít tốn công nhất là không tham gia cuộc trò chuyện ngay từ đầu. Nếu nội dung có vẻ liên quan đến công việc thật, hãy hỏi đồng nghiệp qua kênh đang dùng trước khi trả lời số lạ. Với người tự xưng là người thân đổi số, hãy gọi lại số đã lưu hoặc kiểm tra với người nhà, không cập nhật danh bạ chỉ vì một tin nhắn yêu cầu.
Chặn trong Tin nhắn trên iPhone và Google Messages
Trên iPhone, mở cuộc hội thoại trong ứng dụng Tin nhắn, chạm vào thông tin người gửi ở đầu màn hình, vào phần thông tin nếu có rồi chọn chặn người gọi hoặc chặn liên hệ. Nếu ứng dụng hiện lựa chọn báo cáo tin nhắn rác, có thể dùng thêm lựa chọn đó. Tên nút có thể khác theo ngôn ngữ và phiên bản phần mềm.
Với Google Messages trên Android, mở cuộc trò chuyện, chạm menu ba chấm ở góc trên rồi chọn chặn và báo cáo tin nhắn rác. Hướng dẫn này dành cho Google Messages; ứng dụng nhắn tin do hãng điện thoại cung cấp có thể bố trí mục chặn khác. Nếu tin được gửi qua Telegram hay ứng dụng khác, cần chặn ngay trong ứng dụng đó, thay vì chỉ chặn số trong ứng dụng SMS.
Chặn giúp cắt liên lạc với người gửi hiện tại, không xác nhận danh tính của họ và cũng không thu hồi tiền đã chuyển. Kẻ gian có thể dùng tài khoản khác để tiếp cận lại, nên điều cần giữ là nguyên tắc không tiếp tục một cuộc trò chuyện đáng ngờ, kể cả khi họ đổi cách xưng hô hoặc kể một câu chuyện mới.
Đã trả lời khác với đã đưa thông tin hay chuyển tiền
Nếu mới trả lời vài câu, hãy ngừng phản hồi và chặn người gửi. Không cần nhắn thêm để chất vấn hoặc cố vạch mặt họ; kéo dài trao đổi chỉ cho bên kia thêm cơ hội thuyết phục. Đồng thời, hạn chế công khai chuyện riêng có thể bị dùng để tạo cảm giác đồng cảm giả, như thông tin gia đình hoặc khó khăn tài chính.
Nếu đã cung cấp thông tin đăng nhập, cần xử lý tài khoản liên quan qua ứng dụng hoặc trang chính thức, không dùng đường dẫn người lạ gửi đến. Nếu đã chuyển tiền, nên giữ lại nội dung trò chuyện, thông tin bên nhận và chứng từ giao dịch để liên hệ ngân hàng hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán qua kênh chính thức. Việc có lấy lại được tiền hay không phụ thuộc giao dịch cụ thể, không có cơ sở để hứa chắc.
Một rủi ro tiếp theo là người lạ tự xưng luật sư, điều tra viên hoặc hacker nhắn tới và hứa thu hồi tiền. Có người còn giả làm nạn nhân khác để giới thiệu dịch vụ. Lời hứa chỉ thu phí khi thành công cũng không phải bằng chứng đáng tin; đừng gửi thêm tiền hoặc dữ liệu nhạy cảm cho người tự tìm đến sau vụ lừa đảo.
Ranh giới an toàn nên được đặt trước lời mời đầu tư: một số điện thoại lạ không có quyền đòi bạn phải trả lời, còn một người bạn mới trên mạng không phải lý do để giao quyền quyết định tiền bạc của mình cho họ.
