Tóm tắt nhanh
- Windows 11 từng loại bỏ nhiều tùy biến quen thuộc như đưa taskbar sang cạnh trái, phải hoặc phía trên màn hình.
- Microsoft cho biết việc viết lại taskbar và chuyển Start menu sang nền tảng React khiến nhiều tính năng bị trì hoãn.
- Dữ liệu telemetry từng được dùng để đánh giá nhu cầu, dù yêu cầu khôi phục các tùy biến này liên tục xuất hiện trên Feedback Hub.
- Quá trình đưa tính năng cũ trở lại cho thấy thiết kế mới không phải lúc nào cũng phù hợp với thói quen làm việc thực tế.
Windows 11 đã đánh đổi tùy biến để làm lại taskbar
Khi Windows 11 ra mắt năm 2021, người dùng nhanh chóng nhận ra thanh taskbar không còn được di chuyển tự do như trên Windows 10. Thao tác kéo thả tập tin vào biểu tượng ứng dụng trên taskbar cũng biến mất, các nút ứng dụng bị ép gom nhóm và Start menu không còn khả năng kéo giãn tùy ý.
Trong buổi Windows Insider AMA tháng 4/2022, Tali Roth, cựu quản lý sản phẩm trải nghiệm người dùng lõi của Windows, giải thích rằng đội ngũ phát triển đã viết lại taskbar từ đầu thay vì tiếp tục dùng mã Win32 cũ. Vì khung giao diện mới chưa hoàn thiện, nhóm phải ưu tiên một số tính năng trước thời điểm phát hành.
Microsoft cũng dựa vào dữ liệu telemetry để cho rằng chỉ một tỷ lệ nhỏ người dùng di chuyển taskbar. Tuy nhiên, yêu cầu đưa taskbar về vị trí tùy chọn vẫn thường xuyên đứng đầu các bình chọn trên Feedback Hub. Khoảng cách giữa số liệu sử dụng và mức độ bức xúc của nhóm người dùng chuyên sâu khiến quyết định này bị xem là thiếu thuyết phục.
Taskbar dọc đụng vào cả bố cục lẫn kiến trúc hệ thống
Rào cản không chỉ nằm ở lựa chọn thiết kế. Taskbar Windows 10 đã tích lũy mã Win32 qua nhiều năm và có sẵn cơ chế xử lý bố cục khi thanh tác vụ đổi vị trí. Trong Windows 11, việc đưa taskbar sang cạnh trái hoặc phải buộc nhiều thành phần, từ ứng dụng Win32 đến UWP và WinUI 3, phải tính toán lại bố cục và tỷ lệ DPI trên nhiều kích thước màn hình.
Định hướng thiết kế cũng khiến việc khôi phục tính năng chậm hơn. Windows 11 theo đuổi bố cục đối xứng với bảng thông báo ở bên phải, widget ở bên trái và Start menu nằm giữa. Một taskbar dựng dọc không phù hợp với cấu trúc này. Mikhail Parakhin, cựu lãnh đạo kỹ thuật Windows và Edge giai đoạn 2019-2021, từng phản đối việc khóa cứng vị trí taskbar.
Sau khi Pavan Davuluri tiếp quản mảng Windows và Devices, Microsoft thừa nhận khả năng đổi vị trí taskbar là một trong những yêu cầu cấp thiết từ người dùng. Tính năng được xây dựng lại để Start, Search và các bảng điều khiển phụ thích ứng với taskbar dọc trước khi trở lại trong bản cập nhật tháng 9/2026.
Start menu trả giá cho lựa chọn React
Start menu cũng trải qua quá trình thử nghiệm tương tự. Microsoft xây dựng thành phần này trên React với mục tiêu phát triển giao diện nhanh và tạo trải nghiệm nhất quán trên nhiều thiết bị. Nhưng nền tảng web lại khiến các thao tác tương tác trở nên nặng nề hơn, đặc biệt khi người dùng muốn kéo thả hoặc thay đổi kích thước tự do.
Thay vì một giao diện linh hoạt như trên Windows 10, người dùng phải chọn các kích thước dựng sẵn như Small, Large hoặc Adaptive. Tính năng phân loại ứng dụng theo danh mục, được thử nghiệm đầu năm 2026, còn tự đưa nhiều phần mềm vào mục “Khác” mà không cho phép sắp xếp lại thủ công.
Microsoft sau đó xác nhận lộ trình chuyển Start menu từ React sang WinUI native để giảm độ trễ thao tác. Việc tái cơ cấu mã nguồn này được xem là điều kiện để các tùy biến như thay đổi kích thước và sắp xếp cá nhân hóa có thể quay lại.
Khôi phục tính năng cũ vẫn phải trả giá bằng độ ổn định
Microsoft đang đẩy nhanh việc đưa các tính năng quen thuộc trở lại trong năm 2026. David Fowler, kỹ sư cấp cao của hãng, từng nói về sự thay đổi trong cách viết mã, còn CEO Satya Nadella cho biết khoảng 20-30% lượng code hiện nay của Microsoft do công cụ AI đảm nhiệm. Những công cụ này giúp kỹ sư xử lý nhanh hơn khối lượng công việc tồn đọng.
Tuy nhiên, tốc độ phát triển cao không tự động đồng nghĩa với chất lượng ổn định. Bản cập nhật tháng 9/2026, bên cạnh việc vá 974 lỗ hổng và mang taskbar dọc trở lại, được cho là gây ra các lỗi liên quan đến Remote Desktop, âm thanh và quyền truy cập tệp. Microsoft phải phát hành bản vá khẩn cấp KB5129195 sau đó, trong khi một số vấn đề với trình điều khiển đồ họa AMD vẫn chưa được xử lý dứt điểm.
Câu chuyện của Windows 11 cho thấy việc thay đổi giao diện hệ điều hành không chỉ là vấn đề thẩm mỹ. Khi một tính năng đã trở thành thói quen làm việc, việc loại bỏ nó có thể gây ảnh hưởng lớn hơn những gì dữ liệu tổng hợp phản ánh. Với người dùng Việt Nam đang dùng Windows cho công việc hằng ngày, khả năng tùy biến taskbar và Start menu vẫn thiết thực hơn một bố cục mới nhưng thiếu linh hoạt.
THEO DÕI CÁC KÊNH CỦA TEKCAFE
- Website: TekCafe.vn
- Fanpage Facebook: facebook.com/tekcafeteam
- YouTube: youtube.com/c/TekCafeTeam
BÀI VIẾT MỚI NHẤT
- Kính AR Snap Specs giá 2.195 USD: bước tiến kỹ thuật, nhưng chưa dành cho số đông
- Slack sắp cho phép người dùng trò chuyện hai chiều bằng giọng nói với Slackbot
- Samsung Display ra mắt OLED M16 sáng 10.000 nits, tiết kiệm điện hơn 30%
- Samsung và Qualcomm thử “cầu hữu cơ” để hạ chi phí chip AI
- Roku có những menu ẩn nào và cách mở chúng bằng điều khiển từ xa?
