Tóm tắt nhanh
- Bản build 5.12.1 của Google Health chứa các chuỗi văn bản cho tính năng “Protect with generated passcode”, nằm trong phần cài đặt chia sẻ Health Summary.
- Khi bật, người nhận phải nhập mã passcode mới xem được hồ sơ, chỉ có link hoặc mã QR là chưa đủ.
- Mã chỉ xem được trên thiết bị đã tạo liên kết, kể cả khi đăng nhập cùng tài khoản Google trên máy khác.
- Google chưa công bố tính năng và chưa có mốc triển khai; hiện mới chỉ là dấu vết trong mã ứng dụng.
Google Health đang chuẩn bị thêm lớp khóa thứ hai cho các bản tóm tắt hồ sơ y tế được chia sẻ qua liên kết: một mã passcode do ứng dụng tự tạo, người nhận phải nhập đúng mới mở được tài liệu. Dấu vết của tính năng xuất hiện trong bản build 5.12.1.health-mobile-1104141583-1017635139, qua các chuỗi văn bản trong mã ứng dụng, và chưa có thông báo chính thức nào đi kèm.
Hiện chỉ có hạn 7 ngày và nút thu hồi để chặn lộ link
Google Health hiện cho người dùng gom hồ sơ thành Health Summary, chọn các nhóm dữ liệu như dị ứng, thuốc đang dùng, kết quả xét nghiệm, tiêm chủng hay bệnh lý, rồi tạo một liên kết hoặc mã QR theo chuẩn SMART Health Links để gửi cho bác sĩ, người thân hoặc người chăm sóc. Theo trang hướng dẫn của Google, liên kết và mã QR này tự hết hạn sau 7 ngày, và người dùng có thể xem các lượt chia sẻ đang hoạt động, dừng chia sẻ hoặc xóa liên kết chỉ bằng một lần chạm.
Điểm yếu của cách làm này nằm ở chỗ link chính là chìa khóa: ai cầm được đường dẫn trong 7 ngày đó đều mở được bản tóm tắt. Link gửi nhầm số Zalo, dán nhầm vào nhóm chat hay nằm lại trong lịch sử trình duyệt của máy dùng chung đều là những tình huống rất đời thường, và với dữ liệu y tế thì hậu quả nặng hơn một đường link ảnh thông thường nhiều.
Passcode tách khỏi link, người nhận phải được báo mã qua kênh khác
Các chuỗi trong bản 5.12.1 cho thấy mục “Protect with generated passcode” sẽ nằm ngay trong phần cài đặt chia sẻ Health Summary. Mô tả đi kèm khá rõ: tạo một mã để bảo vệ hồ sơ này, bất kỳ ai xem đều phải nhập mã, và người dùng nên gửi mã tách riêng. Cách dùng hợp lý là gửi link qua một ứng dụng nhắn tin còn mã thì đọc qua điện thoại hoặc nhắn qua kênh khác, để một tin nhắn bị lộ không kéo theo cả hai thứ.
Giao diện còn có các nút “Copy passcode” và nhãn “Passcode”, nên nhiều khả năng mã được hiển thị ngay sau khi tạo link để người dùng sao chép. Mã do ứng dụng tự sinh, không cho người dùng tự đặt, nên khó xảy ra chuyện dùng ngày sinh hay dãy số dễ đoán.
Mã gắn với thiết bị tạo link, một lựa chọn đánh đổi sự tiện lợi lấy an toàn
Chi tiết đáng chú ý nhất là một chuỗi riêng nói rằng mã passcode chỉ có thể xem trên thiết bị đã tạo ra liên kết. Hiểu theo đúng nghĩa đen, nếu bạn đăng nhập cùng tài khoản Google trên một chiếc điện thoại khác, máy đó vẫn thấy lượt chia sẻ nhưng không đọc được mã. Cách thiết kế này thu hẹp rủi ro khi tài khoản bị đăng nhập ở nhiều máy: kẻ chiếm được một phiên đăng nhập phụ không thể tự lấy cả link lẫn mã.
Cái giá là sự bất tiện. Tạo link trên điện thoại rồi mất máy, hoặc đổi sang máy mới trước khi người nhận kịp mở, đồng nghĩa với việc không còn xem lại được mã, và có lẽ phải tạo một liên kết khác. Với thời hạn 7 ngày, tình huống này không quá hiếm. Đây là suy luận từ các chuỗi văn bản, Google chưa nói gì về cách xử lý trường hợp đó.
Google không phát minh ra cơ chế này, nó đã nằm sẵn trong chuẩn mở
SMART Health Links là chuẩn mở của cộng đồng HL7/FHIR, và đặc tả của nó đã có sẵn kịch bản bệnh nhân tạo passcode khi chia sẻ hồ sơ. Trong các mô tả người dùng của chuẩn, passcode được chia sẻ riêng với đường link, và ứng dụng người nhận sẽ hỏi mã trước khi tải dữ liệu về. Việc Google Health thêm passcode vì vậy giống với việc hiện thực hóa một phần chuẩn mà ứng dụng đã dùng từ hồi công bố tích hợp SMART Health Links vào tháng 8, hơn là một tính năng riêng của Google.
Chuẩn mở cũng là lý do hướng đi này đáng theo dõi: link tạo ra từ Google Health không bị nhốt trong hạ tầng của Google, và một khi passcode trở thành mặc định, các ứng dụng khác hỗ trợ SMART Health Links cũng sẽ phải hỏi mã khi mở. Khóa bằng passcode không phải khái niệm mới, vì SMART Health Cards đã khóa được bằng passcode, chỉ là mức độ hỗ trợ tùy vào ứng dụng chia sẻ.
Người dùng Việt Nam chưa dùng được, nhưng đây là cách nên nghĩ về link hồ sơ y tế
Tính năng đồng bộ hồ sơ bệnh án trong Google Health hiện chỉ hỗ trợ bệnh nhân có hồ sơ tại nhà cung cấp dịch vụ y tế ở Mỹ, hoặc hồ sơ NHS của Anh qua Patients Know Best. Chưa có liên kết với bệnh viện hay bảo hiểm y tế tại Việt Nam, nên người dùng trong nước chưa tạo được Health Summary kiểu này. Ứng dụng là phần mềm miễn phí, và tính năng passcode cũng chưa có ngày phát hành.
Dù vậy, nguyên tắc của nó áp dụng được cho cả thói quen chia sẻ kết quả khám qua Zalo hay email: tách đường dẫn và mật khẩu ra hai kênh, đặt hạn sử dụng ngắn và có chỗ thu hồi. Một đường link không mật khẩu gửi vào nhóm chat gia đình thì ai trong nhóm, hoặc ai vô tình có được link, cũng mở được. Khi tính năng của Google ra mắt, việc bật passcode cho mọi lần gửi hồ sơ cho người ngoài gia đình sẽ là thiết lập hợp lý, còn lúc chưa có thì nên gửi bản tóm tắt qua kênh có xác thực người nhận.
Nguồn tham khảo: Android Authority, Google Health Help Center, SMART Health IT
