Tóm tắt nhanh
- Nhà nghiên cứu Derik Kauffman phát hiện danh sách từ và cụm từ mà bàn phím iOS không tự động gợi ý hoặc không xử lý đúng khi gõ lướt.
- Ước tính khoảng 100.000 mục, chưa tính ký tự tiếng Trung; kỹ sư Matt Suiche cho biết đã trích xuất độc lập dữ liệu tương ứng.
- Đây không phải lệnh cấm nhập: người dùng vẫn có thể gõ thủ công và gửi các từ, cụm từ đó.
- Điểm còn bỏ ngỏ là tiêu chí chọn từ và khả năng xem, tùy chỉnh danh sách.
Bàn phím iPhone có thể không đề xuất một số cụm từ nhạy cảm, dù người dùng vẫn gõ và gửi chúng bình thường. Nhà nghiên cứu độc lập Derik Kauffman lần theo hiện tượng này tới một danh sách ẩn trong iOS; ước tính thận trọng của ông là khoảng 100.000 từ và cụm từ, không tính ký tự tiếng Trung.
Danh sách tác động đến gợi ý, không khóa nội dung người dùng nhập
Khác biệt quan trọng nằm ở chỗ bàn phím dự đoán điều gì, chứ không phải người dùng được phép viết gì. Các mục trong danh sách có thể không hiện ở phần tự hoàn thành hoặc khiến tính năng gõ lướt nhận sai. Người dùng vẫn có thể chạm từng phím để viết cụm từ rồi gửi qua tin nhắn hay email.
Reuters thử một số cụm từ trên iPhone và ghi nhận “United Ireland” đôi khi thành “United Iceland”, còn “Tibetan independence” có thể thành “Tibetan independences”. “Sleepy Joe” cho kết quả “Sleepy hope”. Đây là lỗi dễ gây khó chịu hoặc làm sai nghĩa khi người dùng dựa vào thao tác vuốt, nhưng không đồng nghĩa iOS chặn nội dung khỏi tin nhắn.
Danh sách được cho là bao gồm từ tục tĩu, nội dung về ma túy và tình dục, cùng một số cụm từ chính trị. Các ví dụ được nêu có “dictator Trump”, “Kashmir dispute” và “occupied territories” ở tiếng Do Thái. Matt Suiche, kỹ sư an ninh mạng tại Tolmo, nói ông khôi phục được danh sách tương ứng từ dữ liệu nội bộ của Apple và đối chiếu gần như trùng khớp với phát hiện của Kauffman.
Con số 100.000 là ước tính, không phải thống kê Apple xác nhận
Kauffman cho biết có nhiều cách đếm mục từ và biến thể; con số khoảng 100.000 là ước tính thận trọng và chưa bao gồm ký tự tiếng Trung. Apple không xác nhận quy mô, thành phần hay tiêu chí của danh sách. Vì vậy, không nên hiểu đây là số lượng chính thức do hãng công bố.
Apple trả lời Reuters rằng bàn phím được thiết kế để tránh đưa ra gợi ý có thể không phù hợp hoặc xúc phạm. Hãng cũng nói người dùng có thể tự nhập từ cụ thể và ghi đè gợi ý dự đoán. Phản hồi này giải thích mục tiêu chung, nhưng không làm rõ vì sao các cụm từ chính trị cụ thể bị đưa vào danh sách hoặc liệu người dùng có thể tắt hay điều chỉnh nó hay không.
Vấn đề không chỉ là từ nào bị bỏ qua, mà là người dùng không được biết tiêu chí
Việc tránh gợi ý những từ xúc phạm có thể giảm tình huống bàn phím tự đề xuất nội dung người dùng không định viết. Nhưng khi cơ chế cũng ảnh hưởng đến cụm từ chính trị và khác nhau theo ngôn ngữ, một danh sách kín khiến người dùng khó phân biệt lỗi nhận dạng với lựa chọn có chủ đích của phần mềm.
David Greene thuộc Electronic Frontier Foundation cho rằng người dùng cần được thông báo rõ và có khả năng tùy chỉnh. Đây là yêu cầu thực tế hơn việc gọi mọi hạn chế gợi ý là “cấm đoán”: Apple vẫn cho nhập bằng tay, nhưng người dùng không được thấy đầy đủ quy tắc chi phối công cụ dự đoán mà họ sử dụng hàng ngày.
Với người dùng iPhone tại Việt Nam, danh sách này không làm mất khả năng gửi từ ngữ cụ thể. Nếu gõ lướt cho ra cụm sai, chuyển sang chạm từng phím là cách xử lý trực tiếp; điều còn thiếu là thông tin từ Apple về phạm vi danh sách trong từng ngôn ngữ và lựa chọn tùy chỉnh.
Nguồn tham khảo: TechCentral (Reuters); TechRadar; The Guardian
