Tóm tắt nhanh
- Advanced Shader Delivery (ASD) mở rộng sang GPU NVIDIA RTX, Intel Arc B-Series/Core Ultra và Qualcomm Snapdragon X2, ngoài các GPU AMD đã hỗ trợ.
- Công nghệ tải shader đã biên dịch sẵn theo cấu hình phần cứng, giảm phần việc CPU phải làm khi game khởi chạy.
- Microsoft nói thời gian biên dịch shader lần đầu trong Gears of War: E-Day và Forza Horizon 6 giảm tối đa khoảng 95% trong thử nghiệm của hãng.
- ASD không sửa được mọi kiểu giật hình; hỗ trợ nhiều cửa hàng game khác Xbox/Microsoft Store vẫn là kế hoạch.
Microsoft đang mở rộng Advanced Shader Delivery (ASD) từ GPU AMD sang phần cứng NVIDIA, Intel và Qualcomm trên Windows 11. Thay vì để CPU biên dịch shader ngay lúc chơi, hệ thống tải bản đã biên dịch phù hợp với GPU; lợi ích nhắm đến là thời gian khởi chạy ngắn hơn và ít khựng hình khi hiệu ứng đồ họa xuất hiện lần đầu.
Shader dựng sẵn xử lý một nguyên nhân cụ thể gây khựng hình
Shader là những chương trình nhỏ quyết định cách GPU dựng vật liệu, ánh sáng và hiệu ứng. Game thường biên dịch chúng khi khởi chạy hoặc sau khi driver được cập nhật, nhưng một số shader chỉ được gọi khi người chơi gặp cảnh vật hay hiệu ứng mới. Khi đó CPU phải biên dịch ngay trong lúc chơi, có thể tạo ra những nhịp khựng ngắn dù tốc độ khung hình trung bình vẫn cao.
ASD chuyển công việc này sang trước thời điểm chơi: shader được biên dịch cho cấu hình phần cứng cụ thể rồi phân phối cùng quá trình tải game qua hạ tầng Xbox. Microsoft cho biết trong các thử nghiệm với Gears of War: E-Day và Forza Horizon 6, thời gian biên dịch shader ở lần khởi chạy đầu giảm tối đa khoảng 95%; hãng so sánh mức chờ vài phút trên PC thông thường với vài giây khi có ASD. Đây là kết quả do Microsoft công bố, không phải cam kết mọi game hay mọi cấu hình đều đạt cùng mức giảm.
Điểm quan trọng là ASD chỉ nhắm tới shader compilation stutter. Hiện tượng traversal stutter xảy ra khi game nạp tài nguyên như địa hình, vật thể hoặc dữ liệu màn chơi vào RAM và VRAM khi người chơi đi qua một khu vực mới; cơ chế đó khác với biên dịch shader nên ASD không khắc phục được. Nếu game vẫn khựng vì đọc dữ liệu, thiếu bộ nhớ hoặc tối ưu hóa kém, tính năng này không thể tự biến trải nghiệm thành mượt mà.
Phần cứng tương thích đã rộng hơn, nhưng cần đúng Windows và driver
ASD yêu cầu Windows 11 phiên bản 24H2 trở lên và Xbox PC app. Với AMD, danh sách gồm GPU kiến trúc RDNA đến RDNA 4 cùng driver Adrenalin 26.6.1 trở lên. Qualcomm hỗ trợ Snapdragon X2 Series với driver 2026.08.3 trở lên; Snapdragon X Elite và X Plus đời trước chưa nằm trong danh sách hỗ trợ được xác nhận.
Ở phía Intel, Microsoft liệt kê Arc B570, Arc B580 cùng đồ họa tích hợp trên Core Ultra Series 2 và Series 3. NVIDIA hỗ trợ GeForce RTX từ dòng RTX 2000 trở lên và RTX Spark thông qua driver 621.01; GTX 1600 không được bao gồm. Vì vậy, dòng chữ “hỗ trợ NVIDIA” không có nghĩa mọi GPU GeForce đều dùng được ASD.
Game và nhà phát triển cũng phải tích hợp công nghệ. Microsoft nêu Gears of War: E-Day là tựa game đầu tiên hỗ trợ ASD trên nhóm phần cứng mở rộng, đồng thời cho biết Call of Duty: Modern Warfare 4 sẽ có hỗ trợ. Người dùng có thể nhận biết ASD đang hoạt động khi cửa sổ khởi chạy hiện thông báo “Precompiled shaders installed”.
ASD và Steam Shader Pre-Caching cùng giải quyết khâu chờ, nhưng khác hệ thống
Steam Shader Pre-Caching của Valve cũng tải shader đã được xử lý trước để giảm việc biên dịch trên máy người chơi, đặc biệt trong môi trường Linux/SteamOS. ASD của Microsoft dựa trên cơ sở dữ liệu shader theo cấu hình phần cứng và hiện được phân phối qua Xbox PC app. Hai cách tiếp cận có chung mục tiêu, nhưng không nên hiểu ASD là tính năng đã sẵn có cho mọi game Steam.
Microsoft nói hỗ trợ các cửa hàng khác như Steam và Epic Games Store sẽ đến sau, nhưng chưa công bố thời điểm triển khai rộng. Hiện tại, việc mở rộng danh sách GPU không đồng nghĩa mở rộng ngay nơi phân phối: người chơi vẫn cần game có tích hợp ASD và luồng tải tương thích. Đó là giới hạn thực tế lớn hơn câu chuyện card đồ họa nào có thể chạy tính năng.
Lợi ích đáng chú ý nhất có thể nằm ở laptop và máy chơi game cầm tay
Giảm công việc biên dịch lúc khởi chạy có thể giúp CPU bớt phải xử lý một tác vụ nặng trước khi vào game. Điều này đáng quan tâm trên laptop và thiết bị cầm tay chạy Windows, nơi mức tiêu thụ điện và nhiệt lượng thường bị giới hạn chặt hơn máy bàn. Tuy vậy, Microsoft chưa công bố số đo về mức tiết kiệm pin hay thay đổi FPS trên các thiết bị cụ thể.
Với người chơi, kỳ vọng hợp lý là bớt thời gian chờ và giảm một nhóm khựng hình phát sinh từ shader, miễn là game, driver và ứng dụng cần thiết đều tương thích. ASD không thay thế việc tối ưu game, cũng không giải quyết khựng hình do nạp màn chơi; còn hỗ trợ Steam hay Epic vẫn chưa được triển khai chính thức rộng rãi.
Nguồn tham khảo: Microsoft DirectX Developer Blog; Digital Foundry; HWCooling.
