Tóm tắt nhanh
- F-Stop, dự án tiền truyện Portal của Valve bị hủy năm 2007, hiện đã được cộng đồng ghép thành bản có thể chơi.
- Bản dựng kết hợp tài sản từ kho dữ liệu Steam bị rò rỉ với mã nguồn và dữ liệu bản đồ được chia sẻ riêng.
- Thay vì Portal Gun, F-Stop xoay quanh chiếc máy ảnh Aperture Science có thể thay đổi vị trí và phối cảnh của vật thể.
- Đây không phải bản phát hành của Valve; một số tài sản và lời thoại vẫn còn thiếu.
Gần 20 năm sau khi Valve hủy dự án, F-Stop đã có bản dựng gần hoàn chỉnh để chơi. Cộng đồng Valve Cut Content ghép tài sản, mã nguồn và dữ liệu bản đồ từ ba đợt rò rỉ riêng biệt; kết quả làm sống lại một nhánh Portal vốn chỉ được biết qua những mảnh thông tin rời rạc.
Máy ảnh thay Portal Gun, và đó có thể là lý do dự án bị hủy
F-Stop không đặt người chơi vào vai một người dùng súng tạo cổng. Cơ chế trung tâm là máy ảnh Aperture Science: chụp một vật thể, rồi dùng hình ảnh thu được để đưa nó đến vị trí khác hoặc thay đổi cách nó chiếm không gian. Ý tưởng này khiến việc giải đố dựa vào thao tác với vật thể và phối cảnh, thay vì nối hai bề mặt bằng cổng không gian.
Valve phát triển F-Stop trong đợt Directed Design Experiments năm 2007. Đợt thử nghiệm kéo dài ba tháng, chia thành năm nhóm; F-Stop là một trong các dự án được hình thành từ đó. Gabe Newell muốn phát triển nó thành tiền truyện Portal, nhưng người chơi thử nghiệm không hào hứng với một trò Portal thiếu Portal Gun. Dự án bị dừng, còn một số lời thoại, nhân vật và cơ chế được làm lại cho Portal 2.
Đặt cạnh Superliminal (2019) hay Viewfinder (2023), ý tưởng dùng hình ảnh để thao tác với không gian của F-Stop nghe có vẻ quen thuộc. Nhưng sự tương đồng này không chứng minh trò chơi năm 2007 đã hoàn thiện cùng một thiết kế hay ảnh hưởng đến các game ra đời sau. Điều đáng chú ý hơn là sự lệch nhau giữa kỳ vọng gắn với tên Portal và hướng thiết kế mà nhóm thử nghiệm chọn: người chơi muốn một Portal mới, còn F-Stop đưa ra một cách giải đố khác.
Ba mảnh dữ liệu rò rỉ đã biến dự án thất lạc thành trò chơi có thể chạy
Đợt rò rỉ kho Steam2 hồi tháng 8 chứa khoảng 12–13 TB dữ liệu depot cũ, trong đó có phần lớn tài sản của F-Stop. Tuy vậy, tài sản đồ họa chưa đủ để dựng game: còn thiếu mã nguồn và dữ liệu bản đồ nguồn, được Valve gọi là mapsrc. Hai phần này xuất hiện sau đó qua các chia sẻ riêng trong cộng đồng Valve Cut Content.
Khi ba nhóm dữ liệu được ghép lại, cộng đồng xác thực các tệp bản đồ và tạo ra bản dựng có thể chơi. Kotaku dẫn lời người quản lý máy chủ rằng người chia sẻ mapsrc ban đầu đòi 1.000 USD rồi cuối cùng gửi miễn phí; đây là lời kể của nhóm quản trị, không phải thông tin Valve xác nhận. Những người đã xem bản dựng mô tả nó gần hoàn chỉnh, dù còn thiếu một số tài sản và lời thoại. Các video giới thiệu chiến dịch cho thấy thời lượng dưới một giờ, nên đây giống một lát cắt lịch sử phát triển hơn là một game dài có thể xem như sản phẩm thương mại hoàn chỉnh.
Việc phục hồi giúp người chơi hình dung một hướng thiết kế đã bị bỏ dở, nhưng nguồn gốc của bản dựng cũng cần được nói rõ: đây là dữ liệu rò rỉ, không phải bản phát hành hay sự cho phép của Valve. Dự án cho thấy cộng đồng có thể nối lại những phần còn thiếu trong lịch sử game; đồng thời, một bản dựng chạy được không đồng nghĩa với một sản phẩm được hãng hoàn thiện, hỗ trợ hoặc phân phối.
Giá trị của F-Stop nằm ở ý tưởng bị bỏ dở, không phải một bản Portal mới
F-Stop đáng chú ý vì cho thấy Valve từng thử tách Portal khỏi cơ chế mang tính biểu tượng nhất của dòng game. Nhưng việc người thử nghiệm đặt câu hỏi về sự vắng mặt của Portal Gun cũng phơi bày ràng buộc thực tế: nếu một dự án mang tên tiền truyện Portal, người chơi sẽ bước vào với kỳ vọng rất cụ thể. Một cơ chế mới lạ chưa chắc đủ sức thay thế điều họ xem là cốt lõi.
Vì vậy, bản dựng hiện nay hữu ích nhất như tư liệu về một thử nghiệm thiết kế và quá trình cộng đồng phục hồi nó. Nó không phải Portal 3, cũng không phải một game Valve vừa tung ra. Chưa có thông tin Valve phát hành hay hỗ trợ bản dựng này.
Nguồn tham khảo: Kotaku; The Verge; GamesRadar+
